Εξαιρετικά μεγάλη απήχηση απέκτησε ο ισχυρισμός ότι ο Σέρβος αθλητής τζούντο Νεμάνια Μάιντοβ, αποκλείστηκε για 5 μήνες από τη Διεθνή Ομοσπονδία Τζούντο (IJF), επειδή έκανε τον σταυρό του κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2024. Στην πραγματικότητα όμως, αυτός δεν ήταν ο μοναδικός λόγος.
Ο ισχυρισμός εμφανίστηκε σε πολυάριθμα ΜΜΕ. Παραδείγματα: newsbomb.gr, pronews.gr, enikos.gr, sport-fm.gr, sport24.gr, koutipandoras.gr, orthodoxianewsagency.gr, pentapostagma.gr, athensvoice.gr, skai.gr. Εμφανίστηκε επίσης στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ, amna.gr).
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Ο ισχυρισμός αναμεταδόθηκε επίσης σε πολυάριθμες αναρτήσεις σε κοινωνικά δίκτυα:
Ανάλυση του ισχυρισμού
Ο αποκλεισμός του Μάιντοβ, η αντίδρασή του και η ποινή της IJF
Στις 31 Ιουλίου 2024, στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων 2024, έλαβε χώρα αγώνας τζούντο μεταξύ του Έλληνα Θεόδωρου Τσελίδη, και του Σέρβου Νεμάνια Μάιντοβ. Όπως δείχνει το επίσημο φύλλο αποτελεσμάτων, ο αγώνας σταμάτησε μόλις στα 3:50 λεπτα, έπειτα από τρία φάουλχαρακτηρισμός shido στο τζούντο του Μάιντοβ, που αυτόματα τον απέκλεισαν, και ένα του Τσελίδη. Τα δύο πρώτα φάουλ του Μάιντοβ αφορούσαν έλλειψη επιθετικότηταςΣύμφωνα με τους κανονισμούς της IJF (σελ. 153), αυτό το φάουλ δίνεται όχι μόνο σε περίπτωση διαρκούς αμυντικής στάσης, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις παραπλανητικών στάσεων επίθεσης ή σπρώξιμο του συναγωνιζόμενου εκτός του αγωνιστικού χώρου, ενώ το τρίτο φάουλ δόθηκε για αποκοπή της λαβής του Μάιντοβ.
Μετά τον αποκλεισμό του Μάιντοβ, ο ίδιος φάνηκε να διαμαρτύρεται και να δακρύζει, ενώ μετά αφαίρεσε τη ζώνη του και κουνούσε το δάχτυλό του, καθώς αποχωρούσε από τον αγωνιστικό χώρο: Δε μπορούμε να παραθέσουμε το σύνολο του αγώνα καθώς εμπίπτει σε πνευματικά δικαιώματα.
Σχεδόν το σύνολο των επίμαχων δημοσιευμάτων, βασίζονται αποκλειστικά σε ανάρτηση του Μάιντοβ στον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram που ακολούθησε δύο εβδομάδες μετά, στις 15 Σεπτεμβρίου 2024. Στην επίμαχη ανάρτηση, ο ίδιος επισύναψε μια φωτογραφία του όπου εμφανίζεται να προσεύχεται, και ένα σύντομο πλάνο όπου κάνει τον σταυρό του καθώς εισέρχεται σε αγωνιστικό χώρο. Η ανάρτηση παρέθετε τις εξής δηλώσεις, τις οποίες μπορείτε να διαβάσετε παρακάτω μεταφρασμένες:
Πριν από 15 μέρες, έλαβα την απόφαση ότι αποκλείστηκα για 5 μήνες από τη Διεθνή Ομοσπονδία Τζούντο (IJF) για παραβίαση των θρησκευτικών της κανόνων. Συγκεκριμένα, επειδή έκανα το σταυρό μου πριν μπω σε ματς των Ολυμπιακών Αγώνων.
Μου απαγορεύτηκε να συμμετέχω σε όλα τα τουρνουά, τα καμπ και τις προετοιμασίες. Είναι αλήθεια ότι στην απολογητική μου επιστολή κατά τη διάρκεια της πειθαρχικής διαδικασίας, δεν ήθελα να ζητήσω συγγνώμη για τον σταυρό, και φυσικά δεν το έκανα, ούτε πρόκειται να το κάνω ποτέ, αν και δεν ήξερα πόσο αυστηρή θα μπορούσε να είναι η τιμωρία. Ο Θεός μου έδωσε τα πάντα, τόσο στην προσωπική μου ζωή όσο και στην καριέρα μου, και Αυτός είναι για μένα το νούμερο ένα και είμαι περήφανος γι’ αυτό. Και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Δόξα Του και ευχαριστώ για όλα.
Για μένα προσωπικά, δεν είναι κάτι νέο, απλώς ένα νέο κεφάλαιο στην καριέρα μου και μια νέα δοκιμασία ζωής. Λυπάμαι που ένα τόσο όμορφο και δύσκολο άθλημα όπως το τζούντο, έχει φτάσει σε τέτοια πράγματα.
Ο Θεός με ευλόγησε με μια υπέροχη καριέρα, 7 ευρωπαϊκά και 3 παγκόσμια μετάλλια. Όταν ξεκίνησα, ονειρευόμουν να καταφέρω να κερδίσω τουλάχιστον ένα μεγάλο μετάλλιο και έτσι να πετύχω στη ζωή μου και στη ζωή της οικογένειάς μου, που θυσίασε τα πάντα για την καριέρα μου. Αυτός μας έδωσε πολύ περισσότερα, και μου ανέθεσε ακόμη περισσότερα, ώστε να μη σκύψω το κεφάλι μπροστά τους όταν αντιμετωπίσω μια κατάσταση “ή το ένα ή το άλλο”.
Θα ξεκουραστούμε μέχρι τότε, και μετά θα επιστρέψουμε με τη βοήθεια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού για μια νέα αρχή και νέες νίκες.
Σας αγαπώ,
Νεμάνια Μάιντοβ,
Ο Ευρωπαίος και Παγκόσμιος Πρωταθλητής σας.
???☦️
?❤️IC XC – NI KA☦️?
Το επίμαχο έγγραφο απόφασης της IJF δεν είχε αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της μέχρι και το πρωί της 17ης Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, το απόγευμα της επομένης, η Ομοσπονδία ανήρτησε σχετικό δελτίο τύπου, στο οποίο δήλωσε ότι σκοπό είχε «να παρέχει διευκρινίσεις για τους πολυάριθμους ψευδείς ισχυρισμούς» που κυκλοφορούσαν. Η μετάφραση του δελτίου τύπου έχει ως εξής:
Ο αθλητής Νεμάνια Μάιντοβ τιμωρήθηκε μετά από πειθαρχική διαδικασία που κινήθηκε σύμφωνα με τον Πειθαρχικό Κώδικα της IJF (https://www.ijf.org/ijf/documents/3, ENG, FRA, ESP) για τα περιστατικά που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της εμφάνισής του στην αγωνιστική του τζούντο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού 2024, στις 31 Ιουλίου 2024. Πιο συγκεκριμένα, κατηγορήθηκε για «εμφάνιση ενός ξεκάθαρου θρησκευτικού συμβόλου κατά την είσοδό του στον αγωνιστικό χώρο και άρνηση να υποκλιθεί στον αντίπαλό του στο τέλος του αγώνα», το οποίο αποτελεί παραβίαση του Κώδικα Ηθικής της IJF, έκδοση 27 Φεβρουαρίου 2023, Άρθρο 3 (https://www.ijf.org/ijf/documents/3), και για «αφαίρεση του τζουντόγκι στον αγωνιστικό χώρο», που αποτελεί παραβίαση των Αθλητικών και Οργανωτικών Κανονισμών της IJF (SOR), Άρθρο 8.6. (sor.ijf.org).
Επίσης, σημειώνεται ότι ο αθλητής είχε προηγούμενα περιστατικά που αφορούσαν συμπεριφορά κατά παράβαση του Κώδικα Ηθικής της IJF. Ο αθλητής είχε προειδοποιηθεί με επιστολή τον Απρίλιο του 2018 και ξανά τον Φεβρουάριο του 2022, για συμπεριφορά που ήταν αντίθετη με τους Κανονισμούς SOR της IJF. Στην προειδοποιητική επιστολή του Φεβρουαρίου 2022, ο κατηγορούμενος είχε ενημερωθεί ότι «σε περίπτωση μελλοντικής παράβασης και σαφούς παραβίασης των Αθλητικών Κανονισμών ή του Κώδικα Ηθικής της IJF, η IJF θα καλέσει σε πειθαρχική συνεδρίαση». Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο αθλητής δεν αμφισβήτησε καμία από τις δύο προειδοποιήσεις, επομένως οι ισχυρισμοί του ότι δεν γνώριζε τον κανόνα που απαγορεύει την επίδειξη οποιουδήποτε θρησκευτικού, πολιτικού, εθνοτικού ή άλλου συμβόλου στον αγωνιστικό χώρο στο τζούντο, δεν είναι ακριβείς.
Ο Κώδικας Ηθικής της IJF αποσκοπεί στην προστασία των ηθικών αξιών και των ηθικών αρχών του αθλήματός μας. Η IJF σέβεται και εκτιμά ισότιμα όλες τις κουλτούρες, εθνικότητες, θρησκείες και προσανατολισμούς όλων των μελών της, συμπεριλαμβανομένων και των αθλητών. Ως διεθνής οργάνωση τύπου ομπρέλας, καθήκον μας είναι να διασφαλίζουμε ότι όλοι οι συμμετέχοντες μας, και ιδιαίτερα οι αθλητές, νιώθουν σεβαστοί και αποδεκτοί σε όλες τις εκδηλώσεις και δραστηριότητές μας. Οι κανόνες μας σχετικά με την επίδειξη θρησκευτικών ή άλλων συμβόλων αφορούν αυστηρά τον αγωνιστικό χώρο, ο οποίος είναι ένας χώρος αφιερωμένος αποκλειστικά στο τζούντο, και όπου εμφανίζονται μόνο τα συγκεκριμένα σύμβολα και κανόνες του τζούντο, εξίσου για όλους. Η IJF δεν απαγορεύει την άσκηση θρησκειών ή την επίδειξη θρησκευτικών συμβόλων εκτός του αγωνιστικού χώρου, καθώς συνεχίζουμε να σεβόμαστε την ατομική ελευθερία κάθε μέλους της κοινότητάς μας.
Σύμφωνα με την Ακαδημία Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης, αυτή τη στιγμή λαμβάνουν χώρα πάνω από 110 διεθνείς συγκρούσεις σε όλο τον κόσμο (Πηγή: https://geneva-academy.ch/galleries/today-s-armed-conflicts). Ανεξάρτητα από τη φύση τους, γενικά, αυτές οι συγκρούσεις περιλαμβάνουν πολιτικά, θρησκευτικά και ηθικά ζητήματα. Με 205 εθνικές ομοσπονδίες μέλη, η καθεμία εκπροσωπώντας διαφορετική χώρα ή αναγνωρισμένη επικράτεια (συνεργαζόμενα μέλη), είναι καθήκον της IJF να διασφαλίζει ότι ο αγωνιστικός χώρος προορίζεται αποκλειστικά για το τζούντο και διέπεται αποκλειστικά από τους κανόνες του αθλήματός μας. Έχουμε μηδενική ανοχή σε οποιαδήποτε μορφή διάκρισης ή πρόκλησης που μπορεί να επηρεάσει την απόδοση των αθλητών μας.
Για αναφορά, το πλήρες κείμενο της πειθαρχικής απόφασης μπορεί να βρεθεί στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://www.ijf.org/ijf/documents/3.
Το πλήρες επτασέλιδο έγγραφο της απόφασης στο οποίο παρέπεμπε το δελτίο τύπου, παρέθετε επίσης μια επιστολή απάντησης του Μάιντοβ στις κατηγορίες. Συνοπτικά, ο ίδιος επεσήμανε την προσωπική σπουδαιότητα της πίστης του, έκανε λόγο για χρόνια συστηματική τιμώρησή του (ανέφερε 15 αποκλεισμούς τα τελευταία 2 έτη), και αιτιολόγησε έτσι την συναισθηματική αντίδραση του που δε μπόρεσε να ελέγξει στο τέλος του αγώνα.
Αφού έλαβε υπόψη τις απαντήσεις του Μάιντοβ, η IJF κατέληξε στα εξής συμπεράσματα:
Ο Κατηγορούμενος έχει αναγνωρίσει τη συμπεριφορά του. Ενόψει της παραδοχής του Κατηγορουμένου, η Επιτροπή εξέτασε τις συγκεκριμένες συνθήκες της υπόθεσης για να εφαρμόσει μια ποινή ανάλογη με τη σοβαρότητα της παράβασης.
Η Επιτροπή σημειώνει τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέχονται, συγκεκριμένα το βίντεο που καταγράφει τη συμπεριφορά του Κατηγορουμένου, το οποίο δείχνει ότι ο κατηγορούμενος έκανε το σταυρό, δεν έλεγξε τα συναισθήματά του, αρνήθηκε να υποκλιθεί στον αντίπαλό του και έβγαλε τη ζώνη του ενώ βρισκόταν ακόμη στο τατάμι [σ.σ. αγωνιστικό χώρο].
Το βίντεο δείχνει επίσης ότι ο κατηγορούμενος αντέδρασε ορατά κατά την απονομή του shido, και ξανά όταν ορίστηκε ο νικητής τζουντόκα από τον διαιτητή.
Ο κατηγορούμενος άφησε το τατάμι ενώ έδειχνε χειρονομίες δυσαρέσκειας.
Ο κατηγορούμενος εξήγησε επίσης ότι ο σταυρός δεν είχε σκοπό να προσβάλει ή να προκαλέσει, αλλά έγινε για τον ίδιο, καθώς του έδινε δύναμη και αυτοπεποίθηση. Η Επιτροπή θεώρησε ότι ο σταυρός ήταν σχετικά διακριτικός, δεν είχε σκοπό να προσβάλει και έγινε στη μικτή ζώνη, κοντά στην είσοδο στον αγωνιστικό χώρο.
Η Επιτροπή πιστεύει ότι ανάμεσα στα κύρια χαρακτηριστικά που διακρίνουν το Τζούντο από άλλα αθλήματα είναι η έμφαση στον σεβασμό και στη σωστή και αυτοελεγχόμενη συμπεριφορά στο τατάμι. Αυτή η έννοια είναι θεμελιώδες στοιχείο αυτού που είναι γνωστό ως “το πνεύμα του Τζούντο”.
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας στην απόφαση της Επιτροπής είναι η προηγούμενη συμπεριφορά του Κατηγορουμένου, για την οποία είχε επιπληχθεί το 2018 και το 2022 και του είχαν δοθεί γραπτές προειδοποιήσεις.
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η συμπεριφορά του Κατηγορουμένου δεν συνοδεύτηκε από επιθετικότητα ή άλλη απείθαρχη συμπεριφορά, αλλά συνέβη μπροστά σε μεγάλο κοινό σε μια Ολυμπιακή εκδήλωση Τζούντο, με αποτέλεσμα να αμαυρώσει την εικόνα του Τζούντο.
Η Επιτροπή αποφασίζει να επιβάλει στον Κατηγορούμενο την ποινή της αποβολής από όλες τις δραστηριότητες Τζούντο, τόσο σε ηπειρωτικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, για εκατόν σαράντα (140) ημέρες. Η αποβολή αυτή ισχύει επίσης για τα δικαιώματα μέλους του, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης των δικαιωμάτων και της κατοχής θέσεων που σχετίζονται με αθλητικές ή διοικητικές δραστηριότητες.
Ο Κατηγορούμενος ενημερώνεται ότι η απόφαση αυτή υπόκειται σε έφεση στην Επιτροπή Εφέσεων Πειθαρχικών Υποθέσεων της IJF.
Είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι ο Μάιντοβ είχε επίσης αναρτήσει προσωρινά βαριά υβριστικές προσβολές έναντι της διαιτησίας της IJF, δύο μέρες μετά τον αγώνα, οι οποίες όμως σύντομα διαγράφηκαν. Ο Μάιντοβ έπειτα δήλωσε ότι ήθελε να ανακαλέσει για τις βρισιές, αλλά υποστήριζε σθεναρά το νόημα της ανάρτησής του, και την χαρακτήρισε «ήπια» έναντι της στάσης που υποστηρίζει ότι είχε επί 4 χρόνια η IJF απέναντι του. Οι εν λόγω προσβολές δεν αναφέρθηκαν στο προαναφερόμενο έγγραφο της IJF.
Οι αντιδράσεις απέναντι στην στάση του Μάιντοβ ήταν ποικίλες, με ορισμένους να κάνουν λόγο για άτομο που δε μπορούσε να διαχειριστεί την ήττα του, και άλλους να δηλώνουν αμφιβολίες για την ορθότητα της διαιτησίας της IJF.
Το υπόβαθρο των αθλητικών θρησκευτικών κανονισμών
Στην ιστοσελίδα της IJF, έχουν αναρτηθεί τα πρακτικά των ποινών που έχει επιβάλει από το 2017. Σε μια ανασκόπησή τους, εντοπίσαμε μια ακόμη απόφαση το 2019, που αυτή τη φορά αφορούσε αποκλειστικά ζήτημα θρησκευτικής χειρονομίας.
Όπως σημειώθηκε, ο Ρώσος Ρόμπερτ Μσβιντομπάντζε έκανε το σταυρό του σε 3 αγώνες το 2018, τουλάχιστον σε μία περίπτωση μετά από νίκη του, παρότι εξαρχής του είχε απευθυνθεί παρατήρηση. Στην απολογία του, ο Μσβιντομπάντζε δήλωσε ότι επρόκειτο για αυθόρμητη χειρονομία που δεν είχε σκοπό επίδειξης, και ότι στο μέλλον θα έκανε το καλύτερο για να το αποφύγει. Η IJF δήλωσε ότι η επανειλημμένη παραβίαση του κανόνα έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια δημόσιων αγώνων μεγάλης απήχησης, θίγοντας την εικόνα του αθλήματος και της Ομοσπονδίας, και αποφάσισε ποινή 1000 δολαρίων. Έπειτα, ο Μσβιντομπάντζε δε φαίνεται να επιδίωξε δημοσιότητα επί του προκείμενου ζητήματος, καθώς δεν εντοπίσαμε καμιά σχετική δημοσιογραφική αναφορά.
Δεν εντοπίσαμε άλλη αντίστοιχη ποινή σε σύνδεση με θρησκευτική πρακτική στις ποινές από το 2017, ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν τεκμηριώνει απτά κάποια προκατάληψη ειδικά έναντι του χριστιανισμού. Η χειρονομία του σταυρού είναι η πλέον άμεση και εμφανώς θρησκευτική χειρονομία μεταξύ των μεγαλύτερων θρησκειών του κόσμου. Ενδεικτικά, η δεύτερη μεγαλύτερη θρησκεία, το Ισλάμ, εμφανίζει πιο ορατές υποκλίσεις κατά την λατρεία του, οι οποίες όμως δε μπορούν να λάβουν χώρα με τον ίδιο αυθορμητισμό. Ο ινδουισμός και ο βουδισμός που ακολουθούν σε μέγεθος, εμφανίζουν μια χειρονομία ένωσης των παλαμών, η οποία όμως διαθέτει και μη θρησκευτική διάσταση, και χρησιμοποιείται επίσης ως γενικός χαιρετισμός. Ο ιουδαϊσμός δεν εμφανίζει καμιά ανάλογη χειρονομία.
Επίσης, οι υπόλοιπες ποινές αφορούσαν άτομα διαφόρων υποβάθρων, και εκτός των πλειοψηφικά χριστιανικών χωρών. Πιο σχετική είναι οι περίπτωση των Αλγεριανών Νουρίνε Φετί και Μπενιχλέφ Αμάρ το 2021, τζουντόκα και προπονητή αντίστοιχα, οι οποίοι δεν δέχθηκαν να αγωνιστούν απέναντι σε Ισραηλινό αντίπαλο, ως διαμαρτυρία υπέρ της Παλαιστίνης. Η IJF δήλωσε ότι αυτή η αντίδραση παραβίαζε τον Ολυμπιακό κανονισμό περί «αποχής από κάθε είδους πολιτική, θρησκευτική, η φυλετική προπαγάνδα» στο πλαίσιο των Αγώνων. Σε αυτή την περίπτωση, υπέβαλε μια μακροχρόνια ποινή αποκλεισμού και των δύο, διάρκειας 10 ετών.
Πάντως, σε ευρύτερη ανασκόπησή μας, δεν εντοπίσαμε αναφορά για απαγόρευση κάθε είδους θρησκευτικής χειρονομίας από άλλη αθλητική ομοσπονδία. Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (IOC), όπως προαναφέρθηκε, έχει κανονισμό κατά της προπαγάνδας από αθλούμενους, αλλά αυτός δε φτάνει στον περιορισμό κοινών χειρονομιών. Στο πλαίσιο των τελευταίων Ολυμπιακών Αγώνων, η Γαλλία αποφάσισε παράλληλα με την ποδοσφαιρική της Ομοσπονδία, να απαγορεύσει θρησκευτικά σύμβολα στις στολές αθλητών της, όπως την ισλαμική μαντίλα (χιτζάμπ), αλλά δεν έθεσε γενικά όρια στις χειρονομίες. Η FIFA απαγόρευσε αρχικά το 2007 τις μαντίλες, ωστόσο, ο ρυθμιστικός φορέας IFAB ανέτρεψε την απόφαση, και το 2014 καθαίρεσε τον κανονισμό και η FIFA. Η FIFA ακόμη απαγορεύει άλλα πολιτικά ή θρησκευτικά σύμβολα στον ρουχισμό των αθλητών, αλλά όπως και πριν, αυτό δε φτάνει σε τυχόν χειρονομίες.
Συμπέρασμα
Η Διεθνής Ομοσπονδία Τζούντο δεν απέκλεισε τον τζουντόκα Νεμάνια Μάιντοβ αποκλειστικά επειδή έκανε τον σταυρό του καθώς εισερχόταν στον αγωνιστικό χώρο. Καταρχάς, χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι ο αθλητής είχε προειδοποιηθεί δύο φορές στο παρελθόν για το ότι απαγορεύονταν οι θρησκευτικές χειρονομίες και δεν είχε δηλώσει αμφισβήτηση. Ενώ ο Μάιντοβ δημοσίως πλαισίωσε την ποινή ως αποκλειστικά θρησκευτικής φύσης, είχε ενημερωθεί και απολογηθεί για περισσότερες κατηγορίες της Ομοσπονδίας. Αυτές αφορούσαν το ότι, αφού ο Μάιντοβ έχασε τον αγώνα έπειτα από 3 φάουλ, αντέδρασε ιδιαίτερα συναισθηματικά, αμφισβήτησε την απόφαση, αρνήθηκε να υποκλιθεί στον αντίπαλό του, και αφαίρεσε τη ζώνη του προτού αποχωρήσει από τον αγωνιστικό χώρο. Αυτές οι συμπεριφορές παραβιάζουν τους κανονισμούς της Ομοσπονδίας, και η ίδια δήλωσε ότι ο Μάιντοβ ζημίωσε την εικόνα του αθλήματος δημοσίως.
Συνιδρυτής και senior editor στο FactReview.
