Με την πυρκαγιά στο Ωραιόκαστρο επανήλθε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το συνωμοσιολογικό αφήγημα ότι οι καλοκαιρινές πυρκαγιές συνδέονται με σχέδια εγκατάστασης έργων ΑΠΕ σε καμένες εκτάσεις. Στην υπό εξέταση περίπτωση, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσίασαν παλαιότερη αίτηση για αιολικό έργο στην ευρύτερη περιοχή του ως δήθεν ενεργό σχέδιο εγκατάστασης 18 ανεμογεννητριών στα βουνά του Ωραιοκάστρου. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η σχετική αίτηση εμφανίζεται πλέον στον χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) ως ανακληθείσα/απορριφθείσα, ενώ τα σημεία που επικαλούνται πολλές αναρτήσεις δεν ταυτίζονται με την έκταση όπου εκδηλώθηκε η πρόσφατη πυρκαγιά. Ταυτόχρονα, σε δήλωσή της η ρυθμιστική αρχή διευκρίνισε πως η εν λόγω αίτηση ανακλήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2024, δηλαδή πολύ πριν την πρόσφατη πυρκαγιά.
Παραδείγματα αναρτήσεων που εξετάστηκαν θα βρείτε εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.
Ο υπό εξέταση ισχυρισμός
Το αφήγημα διακινήθηκε μέσω αναρτήσεων που συνέδεσαν την πυρκαγιά με παλαιότερη αίτηση για αιολικό έργο στην περιοχή. Σχετικές αναφορές εντοπίστηκαν, μεταξύ άλλων, στο οικοσύστημα υποστηρικτών του Κυριάκου Βελόπουλου, προέδρου της Ελληνικής Λύσης. Συγκεκριμένα, το αφήγημα φαίνεται να ξεκίνησε από αναρτήσεις του δημοσιογράφου του Focus FM, Γρηγόρη Σερέτη, και στη συνέχεια εμφανίστηκε σε λογαριασμούς του Greeks First στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ το ίδιο βίντεο διαμοιράστηκε στην πλατφόρμα TikTok από λογαριασμό με το όνομα «Velopoulos.k». Παράλληλα, ο Ηλίας Τσιμπιδάρος, πολιτευτής του κόμματος ΝΙΚΗ, επικαλέστηκε δημοσιογραφικές πηγές που, σύμφωνα με τον ίδιο, ανέφεραν ότι η φωτιά στο Ωραιόκαστρο αποσκοπούσε στη διευκόλυνση της εγκατάστασης 18 ανεμογεννητριών στην περιοχή. Σε ανάλογο πλαίσιο, η Μαρία Καρυστιανού, πρόεδρος του κόμματος Ελπίδα για τη Δημοκρατία, ζήτησε εξηγήσεις από την κυβέρνηση σχετικά με το αν υπάρχει αίτηση εγκατάστασης ανεμογεννητριών στην περιοχή.
Σε αναρτήσεις χρηστών διαβάζουμε:
Χθες αγωνιούσαμε όλη νύχτα για την μεγάλη πυρκαγιά στο Ωραιόκαστρο και τώρα μαθαίνουμε ότι από το 2024 είχε προγραμματισθεί από την ΡΑΕ να τοποθετηθούν εκεί 18 Ανεμογεννήτριες .!
Τίποτα δεν είναι Τυχαίο με αυτή την Κυβέρνηση και ειδικά οι Καλοκαιρινές Φωτιές που καίνε την Ελλάδα γιατί μετά τις στάχτες ακολουθούν οι Επενδύσεις από την Οικογένεια του ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη .!
Ανάλυση ισχυρισμού
Οι πυρκαγιές στο Ωραιόκαστρο
Το μεσημέρι της 30ής Ιουνίου 2026 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στον οικισμό Δερβένι του Δήμου Ωραιοκάστρου, η οποία ξεκίνησε σε χαμηλή βλάστηση και μετέπειτα επεκτάθηκε σε δασικές εκτάσεις, φτάνοντας μέχρι τον οικισμό Λητή. Οι κάτοικοι της περιοχής έλαβαν μηνύματα από τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης 112, πρώτα ως προειδοποίηση για την πυρκαγιά και μετά ως εντολή εκκένωσης για τους κατοίκους του οικισμού Λητή. Ως αποτέλεσμα της πυρκαγιάς, δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και μια γυναίκα κατέληξε κατά τη διάρκεια της νοσηλείας της μετά από ανακοπή καρδιάς που υπέστη όταν είδε τις φλόγες να πλησιάζουν το σπίτι της.
Στις 4 Ιουλίου 2026 εκδηλώθηκε δεύτερη πυρκαγιά στον Δήμο Ωραιοκάστρου, αυτή τη φορά σε αγροτοδασικές εκτάσεις κοντά στον οικισμό Ανθούπολη, με τις πυροσβεστικές δυνάμεις να ενεργούν καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Το εν λόγω συμβάν, μεταξύ άλλων, έλαβε ιδιαίτερη δημοσιότητα λόγω του τοξικού νέφους που προκλήθηκε, όταν η πυρκαγιά έπληξε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και εργοστάσια ανακύκλωσης πλαστικού. Στο πλαίσιο διερεύνησης, η Πυροσβεστική συνέλαβε έναν άνδρα 76 ετών, ο οποίος αφέθηκε ελεύθερος ενώ η προανακριτική έρευνα συνεχίζεται.
Τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ για τις 18 ανεμογεννήτριες
Στην ανάρτηση του Γρηγόρη Σερέτη χρησιμοποιείται στιγμιότυπο από τον διαδραστικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ. Στην εικόνα διακρίνονται 18 σημεία με κίτρινη σήμανση κοντά στο Ωραιόκαστρο, τα οποία, όμως, δεν αποτυπώνουν τη σημερινή κατάσταση των αιτήσεων. Πιο αναλυτικά, όπως προκύπτει από την ίδια δημοσίευση, η εικόνα προέρχεται από παλαιότερο δημοσίευμα του Focus FM, από τον Δεκέμβριο του 2024. Αντίθετα, στη σημερινή εκδοχή του χάρτη της ΡΑΑΕΥ, τα ίδια σημεία εμφανίζονται με κόκκινη σήμανση. Σύμφωνα με την επεξήγηση του χάρτη, η κίτρινη σήμανση αφορά αιολικά έργα που βρίσκονται σε αξιολόγηση, ενώ η κόκκινη αφορά έργα που έχουν απορριφθεί ή ανακληθεί. Επομένως, οι αναρτήσεις παρουσιάζουν παλαιότερη εικόνα σαν να αποτυπώνει ενεργό έργο προς υλοποίηση.
Οι υπόλοιπες αναρτήσεις που εξετάστηκαν δεν αναπαράγουν την εν λόγω εικόνα, παρά μόνο τον ισχυρισμό ότι αιολικό πάρκο με 18 ανεμογεννήτριες πρόκειται να κατασκευαστεί στα βουνά του Ωραιοκάστρου.
Επιπλέον, ο χάρτης της ΡΑΑΕΥ συνδέει τα 18 σημεία με αίτηση της «ΣΜΙΛΑΞ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ». Η αίτηση εμφανίζει ημερομηνία υποβολής στο μητρώο νέων αιτήσεων της ΡΑΑΕΥ στις 10 Απριλίου 2024, όμως, η ίδια αίτηση σήμερα εμφανίζεται ως ανακληθείσα από την εταιρία. Από τον ίδιο χάρτη δεν προκύπτει η ακριβής ημερομηνία ανάκλησης. Για τον λόγο αυτό απευθύναμε σχετικά ερωτήματα στη ΡΑΑΕΥ, η οποία διευκρίνισε πως η εταιρία υπέβαλε αίτημα ανάκλησης της αίτησης στις 18 Δεκεμβρίου 2024, το οποίο έγινε αυθημερόν δεκτό.
Ακολούθως, πρέπει να επισημάνουμε πως στην ίδια περιοχή εμφανίζεται και ένα μικρότερο έργο που σχετίζεται με αίτηση της εταιρίας «ΚΥΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΠΕ» για αιολικό σταθμό με 5 ανεμογεννήτριες. Το συγκεκριμένο έργο εμφανίζεται στους καταλόγους της ΡΑΑΕΥ στις 7 Δεκεμβρίου 2007. Ωστόσο, από το μητρώο ανακλήσεων προκύπτει ότι η άδεια του εν λόγω σταθμού ανακλήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2020.
Περαιτέρω, οι αναρτήσεις που εξετάστηκαν προβάλλουν δύο συναφείς εκδοχές. Αφενός ότι η πυρκαγιά εκδηλώθηκε για να διευκολυνθεί η μεταφορά υλικών προς τα βουνά του Ωραιοκάστρου και αφετέρου ότι ξέσπασε σε περιοχή όπου επρόκειτο να εγκατασταθούν οι 18 ανεμογεννήτριες. Αναφορικά με το δεύτερο σενάριο, η πλησιέστερη θέση του έργου της ΣΜΙΛΑΞ απέχει περίπου 4,5 χιλιόμετρα από την κοντινότερη εστία της πρόσφατης πυρκαγιάς, όπως προκύπτει από σύγκριση των συντεταγμένων που εμφανίζονται στον χάρτη της ΡΑΑΕΥ με τις καμένες εκτάσεις, όπως αυτές καταγράφονται στην πλατφόρμα Fire Information for Resource Management System (FIRMS) της NASA.
Προς επίρρωση του παραπάνω, επιβεβαιώσαμε πως τα στοιχεία που εμφανίζονται στην πλατφόρμα FIRMS συμφωνούν με αυτά της πλατφόρμας European Forest Fire Information System (EFFIS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πυρκαγιές και ανεμογεννήτριες
Δεν είναι η πρώτη φορά που πυρκαγιές συνδέονται αυθαίρετα με την εγκατάσταση έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τέτοια αφηγήματα κυκλοφορούν συχνά σε συνωμοσιολογικά οικοσυστήματα, ωστόσο φαίνεται πως βρίσκουν απήχηση και σε ευρύτερο κοινό, όπως συνάγεται από τη διάδοση των αναρτήσεων που εξετάστηκαν. Ενδεικτικά, σε έρευνα γνώμης του 2024 που εκπονήθηκε από το ΙΟΒΕ για τις στάσεις των πολιτών απέναντι στην κλιματική αλλαγή και τις ΑΠΕ, το 72,9% των συμμετεχόντων συμφώνησε με την πεποίθηση ότι δασικές περιοχές καίγονται ώστε στη συνέχεια να εγκατασταθούν έργα ΑΠΕ. Την ίδια στιγμή, περίπου 42% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι τα έργα ΑΠΕ επιβαρύνουν το περιβάλλον αντί να το προστατεύουν.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η αιολική ενέργεια, όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο, θεωρείται διεθνώς τεχνολογία χαμηλών εκπομπών, καθώς, πέραν της έκλυσης ορισμένων εκπομπών κατά την κατασκευή τέτοιων εγκαταστάσεων, η μετέπειτα λειτουργία τους λαμβάνει χώρα με μηδενικές εκπομπές. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε έργο ΑΠΕ είναι εξ ορισμού περιβαλλοντικά ή χωροταξικά απροβλημάτιστο. Η χωροθέτηση τέτοιων έργων, η προστασία του φυσικού τοπίου, η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών αποτελούν μόνο ορισμένα από τα πραγματικά ζητήματα δημόσιου διαλόγου και ελέγχου. Αυτές οι θεμιτές ενστάσεις, όμως, δεν συγχέονται με τον ατεκμηρίωτο ισχυρισμό ότι δασικές περιοχές καίγονται σκόπιμα ώστε να εγκατασταθούν έργα ΑΠΕ στη θέση τους.
Σχετικά με το εν λόγω αφήγημα, η ΕΛΕΤΑΕΝ, μια ένωση που εκπροσωπεί εταιρίες του κλάδου της αιολικής ενέργειας, δημοσίευσε τον Ιούλιο του 2025 έρευνα βασισμένη σε εθνικά και ευρωπαϊκά γεωχωρικά δεδομένα. Σύμφωνα με την έρευνα, από τις 3.017 ανεμογεννήτριες που λειτουργούσαν στην Ελλάδα στο τέλος Δεκεμβρίου 2024, οι 386, δηλαδή περίπου 12,8%, εντοπίζονται σε εκτάσεις χαρακτηρισμένες ως αναδασωτέες. Η ΕΛΕΤΑΕΝ σημειώνει ότι δεν είναι διαθέσιμη η ακριβής χρονική πληροφορία για το πότε κηρύχθηκαν όλες αυτές οι περιοχές αναδασωτέες, ωστόσο αναφέρει ότι αρκετές από τις 386 ανεμογεννήτριες είχαν ήδη εγκατασταθεί πριν από την κήρυξη των αντίστοιχων εκτάσεων ως αναδασωτέων.
Επίσης, αξίζει να σημειωθεί πως η ΕΛΕΤΑΕΝ εξέδωσε σχετική ανακοίνωση και για την περίπτωση που εξετάστηκε παραπάνω, επιβεβαιώνοντας εκ νέου όσα αναφέρθηκαν στο παρόν κείμενο.
Τέλος, με αφορμή τη διάδοση που γνώρισε ο υπό εξέταση ισχυρισμός και ειδικότερα μετά την ανάρτηση της κ. Καρυστιανού, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε στο Mega, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Στο Ωραιόκαστρο ανεμογεννήτριες δεν υπάρχουν, ούτε προχωρούν έργα για να υπάρξουν και με το νέο χωροταξικό που είναι σε διαβούλευση, δεν θα επιτρέπεται να υπάρχουν.
Ως απάντηση στις παραπάνω δηλώσεις, ο λογαριασμός της κ. Καρυστιανού δημοσίευσε μια ανάρτηση με τίτλο «Δελτίο Τύπου». Στην εν λόγω δημοσίευση αναφέρεται ότι υπήρχε στο πληροφοριακό σύστημα της ΡΑΑΕΥ αίτηση για αιολικό πάρκο 18 ανεμογεννητριών από το 2024, παραλείποντας, όμως, ότι το συγκεκριμένο έργο εμφανίζεται σήμερα ως ανακληθέν. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, η ανάρτηση αναφέρει:
Ο κ. Παπασταύρου, προτού εκφρασθεί με αυτόν τον “ατυχή” τρόπο, δεν είχε φροντίσει άραγε πρώτα να ενημερωθεί από τους επιτελείς της ΡΑΕΕΥ, αλλά και της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας, εάν υπήρχαν αιτήσεις για άδειες εγκατάστασης ανεμογεννητριών ή επιμελώς απέκρυψε ότι υπήρχαν αιτήματα στο γεωπληροφοριακό σύστημα της ΡΑΑΕΥ από το 2024, για αδειοδότηση εγκατάστασης δεκαοκτώ (18) ανεμογεννητριών στην ευρύτερη περιοχή του Ωραιοκάστρου;
Και βέβαια δεν ξέφυγαν της προσοχής και επιμέλειάς μας τα λόγια του κ. Παπασταύρου που μπορεί να κρύβουν πολλά: “Δεν υπάρχουν αιτήσεις για ανεμογεννήτριες, που έχουν πάρει βεβαίωση παραγωγού!” , μας είπε!
Στοχευμένη διατύπωση που ενδέχεται να αποκαλύπτει πολλά…! Δηλαδή, υπάρχουν, κ. Παπασταύρου, αιτήσεις για ανεμογεννήτριες που απλά δεν έχουν ακόμη πάρει βεβαίωση παραγωγού; Απαντήστε επίσημα και υπεύθυνα! Και μην υποτιμάτε τη νοημοσύνη μας, παίζοντας με τις λέξεις! Όλα στο φως!
Συμπέρασμα
Καταληκτικά, από τα παραπάνω προκύπτει πως δεν υπάρχει τεκμηριωμένη σύνδεση της πρόσφατης πυρκαγιάς στο Ωραιόκαστρο με επικείμενο έργο εγκατάστασης 18 ανεμογεννητριών στην περιοχή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, το 2024 υπήρχε μια αίτηση προς αξιολόγηση για αιολικό σταθμό με 18 ανεμογεννήτριες που θα εγκαθίσταντο σε απόσταση περίπου 4,5 χιλιομέτρων από την πλησιέστερη εστία της πρόσφατης πυρκαγιάς. Ωστόσο, αυτή η αίτηση πλέον εμφανίζεται ως ανακληθείσα από την εταιρία που την κατέθεσε, με τη ΡΑΑΕΥ να διευκρινίζει πως η αίτηση ανάκλησης έγινε δεκτή στις 18 Δεκεμβρίου 2024.
Ο Τάσος Ταρατσίδης είναι πτυχιούχος του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με εκτενή εμπειρία στον χώρο του fact-checking.
