Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε διάφορες σελίδες ενημέρωσης αναπαράγεται ο ισχυρισμός ότι, σύμφωνα με αναφορά που διέρρευσε από τα Ηνωμένα Έθνη, τεκμηριώνεται πως η παγκόσμια θερμοκρασία δεν έχει αλλάξει τα τελευταία 15 χρόνια, γεγονός που αποδεικνύει ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί απάτη. Ωστόσο, ο εν λόγω ισχυρισμός είναι ψευδής.
Αναπαραγωγές του ισχυρισμού σε μέσα ενημέρωσης και ιστολόγια: greeknewsondemand.com, lumi-news.gr
Ο ισχυρισμός γνώρισε διάδοση και από λογαριασμούς και σελίδες σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παραδείγματα των οποίων βρίσκονται αρχειοθετημένα εδώ και εδώ.
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Ανάλυση του ισχυρισμού
Οι ισχυρισμοί των εξεταζόμενων δημοσιευμάτων βασίζονται σε ανάρτηση που έκανε ο Ρόνι Τζάκσον, μέλος του Αμερικανικού Κογκρέσου, στο Twitter, στις 12 Μαϊου 2023.
[Μετάφραση]
Μια αναφορά των Ηνωμένων Εθνών που διέρρευσε αποκαλύπτει ότι η παγκόσμια θερμοκρασία δεν έχει ανέβει τα τελευταία 15 χρόνια! Ουάου! Το αφήγημα της “κλιματικής αλλαγής” είναι ψευδές. Η ατζέντα της πράσινης ανάπτυξης που καταστρέφει τη χώρα μας πρέπει να τελειώσει!
Η συγκεκριμένη δήλωση για αναφορά των Ηνωμένων Εθνών που δείχνει σταθερή θερμοκρασία στον πλανήτη τα τελευταία 15 χρόνια αποτελεί ισχυρισμό που κυκλοφορεί περιοδικά στο διαδίκτυο από το 2013. Πρόκειται για ισχυρισμό που ξεκίνησε με βάση σχετική αναφορά της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) του 2013. 1IPCC, 2013: Summary for Policymakers. In: Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Stocker, T.F., D. Qin, G.-K. Plattner, M. Tignor, S.K. Allen, J. Boschung, A. Nauels, Y. Xia, V. Bex and P.M. Midgley (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. Αρχειοθετημένο εδώ. Συγκεκριμένα, οι ισχυρισμοί ξεκίνησαν με βάση ένα άρθρο στο blog του Dr. David Whitehouse, ο οποίος χρησιμοποίησε ένα πρώιμο προσχέδιο της αναφοράς της IPCC που περιείχε λάθη τα οποία διορθώθηκαν στην τελική έκδοση.
Η αναφορά εν τέλει δεν έκανε λόγο για σταθερή ή μειωμένη θερμοκρασία, αλλά για μειωμένη τάση αύξησης κατά την περίοδο 1998-2012. Συγκεκριμένα, στην αναφορά (σελ. 15) διαβάζουμε τα εξής:
Η παρατηρούμενη μειωμένη τάση αύξησης της επιφανειακής θερμοκρασίας την περίοδο 1998-2012 συγκριτικά με την περίοδο 1951-2012 είναι αποτέλεσμα αφενός της μειωμένης τάσης ενεργειακού ισοζυγίου της Γης (radiative forcing) και μείωσης θερμοκρασίας λόγω φυσικών διεργασιών οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν πιθανή ανακατανομή της θερμότητας στους ωκεανού (μεσαίος βαθμός σιγουριάς). Η μειωμένη τάση ενεργειακού ισοζυγίου σχετίζεται κυρίως με ηφαιστιακές εκρήξεις και την καθοδική φάση του 11ετή ηλιακού κύκλου.
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αναφορά λοιπόν, δεν υπήρξε παύση στην αύξηση της θερμοκρασίας, αλλά μείωση στο πόσο γρήγορα αυξανόταν η θερμοκρασία την χρονική περίοδο 1998-2012 συγκριτικά με την περίοδο 1951-2012, και αυτό λόγω συγκεκριμένων παραγόντων που επηρέασαν εν μέρη την ανοδική πορεία της θερμοκρασίας.
Η απάντηση των Ηνωμένων Εθνών στους ισχυρισμούς
Κατόπιν ενδελεχούς αναζήτησης δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε καμία πρόσφατη αναφορά των Ηνωμένων Εθνών η οποία δηλώνει ότι η θερμοκρασία του πλανήτη είναι σταθερή τα τελευταία 15 χρόνια. Επίσης, ελέγξαμε την διεθνή ειδησεογραφία για δημοσιεύσεις που να αφορούν την εν λόγω αναφορά και δεν εντοπίσαμε κανένα σχετικό άρθρο πέραν των εξεταζόμενων δημοσιευμάτων και της αρχικής ανάρτησης του Ρόνι Τζάκσον.
Για να βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχει κάποια σχετική νύξη ή αλλαγή στη θέση του φορέα για το ζήτημα, επικοινωνήσαμε μέσω email και με την Florencia Soto Nino, εκπρόσωπο τύπου για τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η ίδια μας παρέπεμψε σε σχετικό υλικό του φορέα και στην πιο πρόσφατη αναφορά της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) σχετικά με την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη, ενώ μας κατέστησε σαφές ότι η θέση των Ηνωμένων Εθνών συνταυτίζεται πλήρως με την επιστημονική συναίνεση για το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, λέγοντας τα εξής:
Η επιστήμη αναφορικά με το κλίμα – και οι αναφορές μας που βασίζονται σε αυτή την επιστήμη – έχουν δείξει με συνέπεια ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξάνεται και ότι οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι γι’ αυτή την αύξηση τα τελευταία 200 χρόνια.
Δεν υπήρξε καμία παραπομπή σε αναφορά των Ηνωμένων Εθνών που να δείχνει σταθερή θερμοκρασία στον πλανήτη τα τελευταία χρόνια, καθώς τα δεδεμένα, όπως μας τα παρέθεσε και η κ. Soto Nino, δείχνουν το ακριβώς αντίθετο. Επίσης, όπως θα δούμε και στη συνέχεια, τα δεδομένα που αφορούν τις διακυμάνσεις θερμοκρασίας στον πλανήτη και τα αίτια της έχουν δημοσιευθεί από πολυάριθμους επιστημονικούς φορείς και όλοι συμφωνούν ως προς το γεγονός ότι η θερμοκρασία του πλανήτη αυξάνεται και πως τα αίτια είναι ανθρωπογενή, καθιστώντας την απόκρυψη μιας τόσο σοβαρής εξέλιξης όπως η εικαζόμενη από τον Ρόνι Τζάκσον, πρακτικά αδύνατη.
Στη συνέχεια λοιπόν θα εξετάσουμε συνοπτικά τι δείχνει η σχετική βιβλιογραφία και ποια είναι η επιστημονική συναίνεση για το ζήτημα της αύξησης θερμοκρασίας του πλανήτη και τα αίτια της.
Τι λέει η βιβλιογραφία για την παγκόσμια διακύμανση θερμοκρασίας και τα αίτια της
Ενώ είναι αλήθεια ότι η θερμοκρασία του πλανήτη εμφανίζει περιοδικές διακυμάνσεις μέσα σε μεγάλες χρονικές περιόδους, η διαφορά με την σημερινή εποχή είναι η ταχύτητα και η έκταση των αυξήσεων στη θερμοκρασία. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature το 20212Osman, Matthew B., et al. “Globally resolved surface temperatures since the Last Glacial Maximum.” Nature, vol. 599, no. 7884, Nov. 2021, pp. 239-44, doi:10.1038/s41586-021-03984-4. και η οποία εξέτασε διαθέσιμα δεδομένα θερμοκρασιακών διακυμάνσεων για τα τελευταία 24,000 χρόνια, ο βασικός παράγοντας που φαίνεται να οφείλεται για την κλιματική αλλαγή είναι η αυξανόμενη συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου. Στη μελέτη αναφέρεται επίσης ότι, ενώ παρατηρείται σταδιακή άνοδος θερμοκρασίας στον πλανήτη τα τελευταία 10,000 χρόνια, ο ρυθμός ανόδου που σημειώνεται τα τελευταία 150 χρόνια είναι μεγαλύτερος από κάθε άλλη ανοδική τάση θερμοκρασίας τα τελευταία 24,000 χρόνια.
Οι ρυθμοί με τους οποίους αυξάνεται η θερμοκρασία του πλανήτη τα τελευταία 150 χρόνια είναι πρωτοφανείς και σχετικές μελέτες δείχνουν ξεκάθαρη σύνδεση αυτής της αύξησης με εξίσου πρωτοφανείς ρυθμούς αύξησης εκπομπών αερίων όπως το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο, εκπομπές που σχετίζονται με ανθρωπογενή δραστηριότητα. Σύμφωνα με στοιχεία από την IPCC, από το 2000 μέχρι σήμερα έχει επέλθει αύξηση συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα κατά 20ppm (20 μέρη ανά εκατομμύριο) ανά δεκαετία, ρυθμός 10 φορές ταχύτερος από κάθε άλλη συστηματική αύξηση συγκεντρώσεων τα τελευταία 800,000 χρόνια3Lüthi, Dieter, et al. “High-resolution carbon dioxide concentration record 650,000–800,000 years before present.” Nature, vol. 453, no. 7193, May. 2008, pp. 379-82, doi:10.1038/nature06949..
Επίσης, εξετάζοντας τα δεδομένα για τις διακυμάνσεις θερμοκρασίας, μόνο για τα τελευταία 15 χρόνια από την επίσημη σελίδα της NASA, βλέπουμε ότι η θερμοκρασία δεν είναι στάσιμη, αλλά εμφανίζει στάση μεταξύ 2008-2010, ανοδική πορεία από το 2010-2018 και μικρή πτωτική πορεία από το 2018-2022. Σύμφωνα επίσης με την τελευταία αναφορά της IPCC (πηγή – σελίδα 12), εντός 2030-2035 η μέση θερμοκρασία του πλανήτη ενδέχεται να φτάσει τους 1.5°C πάνω από τα επίπεδα πριν την βιομηχανική επανάσταση.

Τέλος, με βάση την ίδια αναφορά της IPCC, τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ανθρωπογενή αίτια για το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Από δεδομένα της εν λόγω αναφοράς, με βάση τα σχετικά κλιματικά μοντέλα και τα διάφορα σενάρια πρόβλεψης με βάση τις τάσεις που παρατηρούνται μέχρι σήμερα, ακόμα και στο καλύτερο σενάριο όπου λάβουμε άμεσα αυστηρά μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής μια αύξηση της τάξης των 1.5-2°C μέχρι το 2100 φαίνεται πως είναι αναπόφευκτη.

Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός ότι αναφορά των Ηνωμένων Εθνών υποστηρίζει ότι η θερμοκρασία του πλανήτη παραμένει σταθερή τα τελευταία 15 χρόνια είναι ψευδής καθώς βασίστηκε αρχικά σε άρθρο blog που ανέλυε δεδομένα από ένα πρώιμο προσχέδιο για την αναφορά της IPCC το 2013. Η αναφορά εν τέλει δεν έκανε λόγο για σταθερή ή μειωμένη θερμοκρασία, αλλά για μειωμένη τάση αύξησης κατά την περίοδο 1998-2012. Εντός του 2023 δεν υπάρχει καμία νύξη σε διεθνή μέσα ή στον ίδιο τον ΟΗΕ για αναφορά που δείχνει σταθερή μέση θερμοκρασία στον πλανήτη τα τελευταία 15 χρόνια, ενώ δεδομένα από την NASA δείχνουν ότι στο εν λόγω χρονικό εύρος έχουμε δει σταδιακή αύξηση θερμοκρασίας και αναμένεται μέχρι το 2035 να φτάσουμε τους 1.5°C πάνω από τα επίπεδα πριν την βιομηχανική επανάσταση.
Δημοσιογράφος / Fact-checker με αντικείμενο την επιστημονική αρθρογραφία και την κατάρριψη ψευδοεπιστημών.






