Στα τέλη Αυγούστου 2026 διαδόθηκε ευρέως ένα βίντεο στο οποίο ένας άνδρας εμφανίζεται σε χώρο με παιδικά παιχνίδια, ενώ απέναντί του κάθεται μια γυναίκα. Δημοσιεύματα και αναρτήσεις παρουσίασαν τον χώρο ως δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων στο Πολύκαστρο και υποστήριξαν ότι ενήλικοι εμφανίζονται ψευδώς ως ανήλικοι, με δαπάνες της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, το βίντεο έχει καταγραφεί στο κοινοτικό κέντρο του Open Cultural Center στο Πολύκαστρο, το οποίο δεν αποτελεί δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων. Από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση λειτουργεί ή χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του ελληνικού συστήματος φιλοξενίας και προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων.
Αναπαραγωγή από μέσα ενημέρωσης: europost, voicenews, pronews και tzafnews
Παραδείγματα αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα θα βρείτε εδώ, εδώ, εδώ, εδώ (αρχειοθετημένο εδώ) και εδώ.
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Σε μία από τις αναρτήσεις που αναπαρήγαγαν τον ισχυρισμό διαβάζουμε τα εξής:
Σουδανοί λαθρομετανάστες που δηλώνουν “ανήλικοι ασυνόδευτοι πρόσφυγες” ανεβάζουν βίντεο μέσα από χώρο Ισπανικής ΜΚΟ στο Πολύκαστρο Κιλκίς, όπου αραχτοί παίζουν με τουβλάκια, αυτοκινητάκια και τρώνε με λεφτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελλάδας. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί (ή και όχι) η συμμετοχή στις δραστηριότητες τους λευκών Ευρωπαίων γυναικών που βοηθούν εθελοντικά στην αντικατάσταση του πληθυσμού της Ευρώπης.
Ο ισχυρισμός περιλαμβάνει διαφορετικά επιμέρους σκέλη, συγκεκριμένα ότι οι εικονιζόμενοι είναι Σουδανοί ενήλικοι που εμφανίζονται ως ασυνόδευτοι ανήλικοι, ότι το βίντεο έχει ληφθεί σε δομή φιλοξενίας και ότι οι δραστηριότητες στον χώρο καλύπτονται από ελληνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Από το ίδιο το βίντεο δεν μπορούν να εξακριβωθούν η υπηκοότητα, η ηλικία ή το καθεστώς των προσώπων. Ο έλεγχος επικεντρώνεται, επομένως, στην ταυτότητα και τη λειτουργία του χώρου, καθώς και στη χρηματοδότηση του φορέα.
Ανάλυση ισχυρισμού
Καθεστώς ασυνόδευτων ανηλίκων
Ο χαρακτηρισμός των προσώπων που εμφανίζονται στο βίντεο ως ασυνόδευτων ανηλίκων εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναφορών στις ειδικές υπηρεσίες προστασίας που προβλέπονται για τη συγκεκριμένη κατηγορία. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι υπάγονται, βάσει της εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας, σε πρόσθετες εγγυήσεις λόγω της ηλικίας τους και της απουσίας γονέα ή άλλου ενήλικου που να έχει αναλάβει τη φροντίδα τους. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τον ορισμό επιτρόπου, την τοποθέτησή τους σε κατάλληλο πλαίσιο φιλοξενίας και την παροχή υπηρεσιών όπως ψυχοκοινωνική υποστήριξη, νομική συνδρομή και διερμηνεία.
Συνήθως, το συνολικό κόστος για τη φιλοξενία ενός ασυνόδευτου ανηλίκου έναντι ενός ενήλικου αιτούντος άσυλο είναι μεγαλύτερο. Για τον λόγο αυτό, το καθεστώς των ασυνόδευτων ανηλίκων βρίσκεται συχνά στο στόχαστρο αντιμεταναστευτικής ρητορικής και πλαισιώνεται ως δήθεν σπατάλη δημόσιων πόρων. Το ίδιο παρατηρείται στο οπτικοακουστικό υλικό υπό εξέταση, τόσο από τις λεζάντες των επίμαχων αναρτήσεων όσο και από τα σχόλια χρηστών κάτω από αυτές.
Γεωεντοπισμός
Σε δύο στιγμιότυπα του επίμαχου βίντεο διακρίνεται τμήμα του λογοτύπου και της επωνυμίας Open Cultural Center σε τοίχο του χώρου.
Στην ιστοσελίδα του OCC αναφέρεται ότι ο οργανισμός δραστηριοποιείται στην Ελλάδα και την Ισπανία. Στην Ελλάδα λειτουργεί κοινοτικό κέντρο στο Πολύκαστρο, στη θέση που αντιστοιχεί στις συντεταγμένες 40.9927554421415, 22.577888058252793.
Σύμφωνα με το ιστορικό του οργανισμού, το OCC ξεκίνησε τη δράση του στην Ειδομένη το 2016 και, τον Φεβρουάριο του 2017, μετέφερε τη δραστηριότητά του στο Πολύκαστρο. Το κοινοτικό κέντρο εστιάζει σε εκπαιδευτικές, πολιτιστικές και κοινωνικές δράσεις για πρόσφυγες και μετανάστες.
Στην ευρύτερη περιοχή λειτουργεί επίσης η Ελεγχόμενη Δομή Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο Πολυκάστρου, στη Νέα Καβάλα. Πρόκειται για διαφορετική εγκατάσταση από το κοινοτικό κέντρο του OCC που εμφανίζεται στο βίντεο.
Λειτουργεί το Open Cultural Center στο Πολύκαστρο ως δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων;
Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν στηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό. Κατά τον έλεγχο που πραγματοποιήσαμε στις 31 Αυγούστου 2026, η επωνυμία Open Cultural Center δεν εμφανιζόταν στη δημόσια λίστα εγγεγραμμένων ΜΚΟ του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Η απουσία από τη συγκεκριμένη λίστα δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ένας φορέας δεν έχει καμία επαφή με ασυνόδευτους ανηλίκους. Ωστόσο, οι επίσημες δομές φιλοξενίας της συγκεκριμένης κατηγορίας υπάγονται σε ειδικό θεσμικό πλαίσιο και μητρώο, και από τα δημόσια στοιχεία που εξετάσαμε δεν προκύπτει ότι το κέντρο του OCC στο Πολύκαστρο αποτελεί τέτοια δομή.
Στην ετήσια έκθεση του OCC Greece για το 2025 καταγράφονται 871 ωφελούμενοι, 657 ενήλικοι και 214 παιδιά. Η έκθεση αναφέρει ότι οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες του OCC Greece πραγματοποιούνται στο κοινοτικό κέντρο του οργανισμού στο Πολύκαστρο. Δεν παρουσιάζει τον χώρο ως κατάλυμα ή δομή φιλοξενίας και δεν αναφέρει ότι λειτουργεί στο πλαίσιο του ελληνικού συστήματος προστασίας ασυνόδευτων ανηλίκων.
Σε σχετική ανάρτηση της 31ης Αυγούστου 2026, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης αναφέρθηκε, χωρίς να κατονομάσει το OCC, σε «ιδιωτικό χώρο» που παρουσιάζεται ως δομή ασυνόδευτων ανηλίκων του Υπουργείου, παρότι, κατά τον ίδιο, δεν συνδέεται ούτε με το Υπουργείο ούτε με ασυνόδευτους ανηλίκους. Η περιγραφή ενδέχεται να αφορά το εξεταζόμενο βίντεο, αλλά η ανάρτηση δεν αποτελεί αυτοτελή απόδειξη και χρησιμοποιείται μόνο συμπληρωματικά.
Τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν ότι ο χώρος του βίντεο είναι το κοινοτικό κέντρο του OCC και όχι δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων. Επειδή ο ισχυρισμός αναφέρεται επίσης σε χρηματοδότηση από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξετάσαμε χωριστά τις διαθέσιμες χρηματοδοτικές εγγραφές.
Η χρηματοδότηση του OCC
Προς επίρρωση της κατάρριψης, αναζητήσαμε πληροφορίες για την πιθανή χρηματοδότηση του οργανισμού με εθνικούς πόρους. Στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο ίδιος οργανισμός εμφανίζεται να λαμβάνει 1,05 εκατομμύρια ευρώ από την Ε.Ε. για τα έτη 2019-2025 μέσω του προγράμματος European Solidarity Corps το οποίο υποστηρίζει δράσεις εθελοντισμού και αλληλεγγύης.
Περαιτέρω, αναζητήσαμε σχετικές πληροφορίες και στη Διαύγεια, καταλήγοντας σε 8 πράξεις έγκρισης πληρωμών προς το Open Cultural Center από το Ίδρυμα Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ). Όλες οι πράξεις αφορούν πληρωμές που φέρουν το όνομα του προγράμματος European Solidarity Corps μεταξύ 2021 και 2025.
Αναλυτικά οι πράξεις με βάση τον Αριθμό Ανάρτησής τους στο Διαδίκτυο (ΑΔΑ):
- 60ΤΟ46ΨΖΣΠ-068
- 65ΖΕ46ΨΖΣΠ-8ΕΠ
- ΨΜ9Ε46ΨΖΣΠ-29Α
- 9Γ6246ΨΖΣΠ-ΘΛΡ
- 6ΕΟΑ46ΨΖΣΠ-ΛΚΤ
- Ψ3Ξ446ΨΖΣΠ-8Ψ5
- 9Β4946ΨΖΣΠ-2ΔΠ
- ΨΠΝΕ46ΨΖΣΠ-ΧΔΣ
Τέλος, επικοινωνήσαμε τηλεφωνικώς με τον ίδιο τον οργανισμό ρωτώντας αν έχει ποτέ αναλάβει τη διεκπεραίωση προγράμματος σχετικά με τις υπηρεσίες που λαμβάνουν βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Η απάντηση που λάβαμε τηλεφωνικώς είναι ότι το κέντρο δεν φιλοξενεί και δεν παρέχει οποιαδήποτε υπηρεσία σε ασυνόδευτους ανήλικους, ενώ τονίστηκε πως δεν υπάρχει δομή ασυνόδευτων ανήλικων στο Πολύκαστρο. Ταυτόχρονα, αναφέρθηκε ότι τις πρωινές ώρες το κέντρο παρέχει μη τυπική εκπαίδευση (μαθήματα αγγλικών, ελληνικών και τεχνολογικών δεξιοτήτων) σε ενήλικους, πολλοί από τους οποίους είναι γονείς. Για τον λόγο αυτό, οι εγκαταστάσεις του OCC διαθέτουν ειδικό χώρο για την απασχόληση των παιδιών όσο οι γονείς τους παρακολουθούν μαθήματα. Ο εκπρόσωπος του οργανισμού διευκρίνισε πως το εξεταζόμενο βίντεο δείχνει τη στιγμή που εθελοντής συμμαζεύει τον εν λόγω χώρο. Στην ίδια επικοινωνία τονίστηκε ότι τις απογευματινές ώρες το κέντρο παρέχει μη τυπική εκπαίδευση σε συνοδευόμενους ανηλίκους, καθώς και ότι εκ πεποιθήσεως δεν συνεργάζεται με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, χωρίς να δέχεται κρατική χρηματοδότηση, πέραν του ευρωπαϊκού προγράμματος που αναφέρθηκε παραπάνω.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Το βίντεο τραβήχτηκε στις εγκαταστάσεις του Open Cultural Center στο Πολύκαστρο, οι οποίες δεν αποτελούν δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων. Επιπλέον, δεν εντοπίστηκαν στοιχεία που να δείχνουν ότι η οργάνωση συνεργάζεται με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ή ότι έχει λάβει χρηματοδότηση για τη φιλοξενία ή την παροχή υπηρεσιών σε ασυνόδευτους ανηλίκους. Σύμφωνα με την ίδια την οργάνωση, ο χώρος που εμφανίζεται στο βίντεο χρησιμοποιείται για την απασχόληση παιδιών όσο οι γονείς τους παρακολουθούν μαθήματα. Το OCC έχει λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μέσω του European Solidarity Corps, αλλά οι σχετικές πληρωμές δεν αφορούν δομή ασυνόδευτων ανηλίκων.
Ο Τάσος Ταρατσίδης είναι πτυχιούχος του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με εκτενή εμπειρία στον χώρο του fact-checking.
