Ευρεία διάδοση γνώρισε, στις 18 Μαΐου 2026, μια φωτογραφία που υποτίθεται πως δείχνει συλληφθέντες διεφθαρμένους Σαλβαδοριανούς δικαστές. Ωστόσο, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω, πρόκειται για υλικό που αποτυπώνει άτομα που συνελήφθησαν στο πλαίσιο μιας μεγάλης υπόθεσης οικονομικής απάτης, κανένα από τα εικονιζόμενα πρόσωπα δεν είναι δικαστής.
Παραδείγματα αναπαραγωγής του ισχυρισμού μπορείτε βρείτε εδώ, εδώ και εδώ.
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Στις αναρτήσεις που εξετάστηκαν διαβάζουμε τα εξής:
Ελ Σαλβαδόρ: Όλα τα πρώην μέλη του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ
Αυτοί οι δικαστές, πληρωμένοι από τα καρτέλ, απελευθέρωσαν τους δολοφόνους της MS-13 και της Barrio 18 με αντάλλαγμα μεγάλες δωροδοκίες.
Με τον Μπουκέλε, όλα κατέρρευσαν. Οι συμμορίες είναι στη φυλακή και οι προδότες με τις ρόμπες είναι επίσης πίσω από τα κάγκελα. Τέλος οι διεφθαρμένοι δικαστές. Τέλος οι άνομες ζώνες.
Ο Μπουκέλε δεν διαπραγματεύεται με τα παράσιτα: τα φυλακίζει. Ένα πρότυπο για όλο τον κόσμο.
Ποιος θέλει το ίδιο πράγμα εδώ;
Ανάλυση ισχυρισμού
Ποια είναι τα εικονιζόμενα πρόσωπα
Αρχικά, πραγματοποιήθηκε αντίστροφη αναζήτηση εικόνας, η οποία οδήγησε σε ειδησεογραφική κάλυψη από σαλβαδοριανά μέσα ενημέρωσης σχετικά με ένα οικονομικό σκάνδαλο που τιτλοφορείται ως «υπόθεση COSAVI» (caso COSAVI). Το εν λόγω σκάνδαλο παίρνει το όνομά του από τoν Συνεταιρισμό Πίστωσης και Αποταμίευσης της Σάντα Βικτώρια (Santa Victoria Cooperative Savings and Credit Association) (COSAVI), ένα είδος μη κερδοσκοπικού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, μέλη του οποίου φέρεται να έχουν υπεξαιρέσει περί τα 35 εκατομμύρια δολάρια. Στην κάλυψη του μέσου MBN Digital, η οποία δημοσιεύτηκε στις 11 Μαΐου 2024, εμφανίζονται τα ίδια πρόσωπα με αυτά που βλέπουμε στις εξεταζόμενες αναρτήσεις.
Ωστόσο, δεν αναφέρεται πουθενά ότι πρόκειται για δικαστές, αλλά για υπαλλήλους και διευθυντές της COSAVI. Το ίδιο σενάριο υποστηρίζεται στην επίσημη ανάρτηση της Γενικής Εισαγγελίας της Δημοκρατίας του Ελ Σαλβαδόρ στην πλατφόρμα Facebook, όπου υπάρχει εκτενής κατάλογος των ονομάτων, καθώς και των κατηγοριών που βαραίνουν κάθε πρόσωπο. Στο πλαίσιο της αναζήτησης εντοπίστηκαν σχετικά άρθρα κατάρριψης του ίδιου ισχυρισμού από τον βραζιλιάνικο οργανισμό διασταύρωσης γεγονότων Lupa, καθώς και από το τμήμα fact-checking του AFP Βραζιλίας.
Ανθρώπινα δικαιώματα στο Ελ Σαλβαδόρ
Κλείνοντας, αξίζει να αναφερθούν μερικά πράγματα για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ελ Σαλβαδόρ. Η χώρα τελεί υπό καθεστώς έκτακτης ανάγκης από τις 27 Μαρτίου 2022, το οποίο παραμένει σε ισχύ, με αποτέλεσμα την αναστολή συνταγματικών εγγυήσεων. Την ίδια στιγμή, διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ τους η Διεθνής Αμνηστία, Human Rights Watch και Freedom House, έχουν συνδέσει το πλαίσιο αυτό με μαζικές αυθαίρετες συλλήψεις, παραβιάσεις του δικαιώματος στη δίκαιη δίκη, εξαναγκαστικές εξαφανίσεις και καταγγελίες για βασανιστήρια και κακομεταχείριση κρατουμένων. Σύμφωνα με το Reuters, οι αρχές έχουν συλλάβει περισσότερους από 90.000 ανθρώπους στο πλαίσιο του μέτρου, ενώ περίπου 500 κρατούμενοι έχουν πεθάνει υπό κράτηση.
Παράλληλα, το καθεστώς αυτό έχει συνοδευτεί από σοβαρή αποδυνάμωση των θεσμικών ελέγχων και του κράτους δικαίου. Η Human Rights Watch αναφέρει ότι η νομοθετική εξουσία, ελεγχόμενη από το κυβερνών κόμμα, προώθησε νομοθετικές αλλαγές που αποδυνάμωσαν το δικαστικό σώμα. Ταυτόχρονα, η Διεθνής Αμνηστία επισημαίνει ότι η κυβέρνηση Μπουκέλε αυξάνει την πίεση σε υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επικριτές.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με αναφορά του Fundación para el Debido Proceso (DPLF), μια μη κυβερνητική οργάνωση για το κράτος δικαίου στις χώρες της Νότιας Αμερικής, το αφήγημα περί γενικευμένου κύματος διαφθοράς των δικαστικών υπαλλήλων χρησιμοποιήθηκε από την τωρινή κυβέρνηση του Ελ Σαλβαδόρ για να δικαιολογήσει τις αμφιβόλου νομιμότητας αλλαγές στο δικαστικό σώμα. Ενδεικτικό παράδειγμα μιας τέτοιας αλλαγής αποτελεί ο διορισμός 10 από τους συνολικά 15 δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου από τη Βουλή του Ελ Σαλβαδόρ, τη στιγμή που η νομοθεσία επιτρέπει από κάθε νεοσύστατο νομοθετικό όργανο να διορίζει μόλις 5.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Τα πρόσωπα που εμφανίζονται στις φωτογραφίες που συνοδεύουν τις αναρτήσεις που εξετάστηκαν δεν αποτελούν μέλη του δικαστικού σώματος του Ελ Σαλβαδόρ, αλλά συλλήφθέντες στο πλαίσιο διερεύνησης ενός οικονομικού σκανδάλου. Πιο αναλυτικά, σαλβαδοριανά μέσα ενημέρωσης υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για εργαζόμενους και διευθυντές ενός συνεταιριστικού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, από το οποίο φέρεται να υπεξαιρέθηκαν 35 εκατομμύρια δολάρια, το σκάνδαλο είναι γνωστό στην κοινή γνώμη ως «υπόθεση COSAVI». Το εν λόγω συμπέρασμα ενισχύεται από επίσημη ανάρτηση των τοπικών εισαγγελικών αρχών.
Ο Τάσος Ταρατσίδης είναι πτυχιούχος του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με εκτενή εμπειρία στον χώρο του fact-checking.
