Ψευδής ισχυρισμός ότι μελέτη τεκμηρίωσε κίνδυνο σε παιδιά από εμβολιασμό και αποκρύφθηκε

Στο πλαίσιο συνεδρίασης μιας υποεπιτροπής του Κογκρέσου των ΗΠΑ σχετικά με ζητήματα ασφάλειας (Homeland Security Governmental Affairs) με θέμα τη διαφθορά στην επιστήμη και τις πολιτικές για τα εμβόλια, συζητήθηκε μια μελέτη που υποτίθεται ότι δείχνει πως όσα παιδιά είχαν κάνει τους προβλεπόμενους από το CDC εμβολιασμούς εμφάνιζαν διάφορα προβλήματα υγείας, συχνότερα από τα ανεμβολίαστα. Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν δημοσιεύτηκε ποτέ σε κανένα έγκριτο επιστημονικό περιοδικό και δεν πέρασε αξιολόγηση από ομοτίμους οδήγησε πλήθος δημοσιευμάτων εντός και εκτός Ελλάδας να ισχυριστούν, άμεσα και έμμεσα, ότι τα αποτελέσματά της αποσιωπήθηκαν διότι δεν επιβεβαιώνουν το κυρίαρχο αφήγημα περί ασφάλειας των εμβολίων. Ωστόσο, οι εν λόγω ισχυρισμοί είναι αβάσιμοι.

Σχετικά δημοσιεύματα σε μέσα ενημέρωσης και ιστολόγια: karditsastakra.com, bankingnews.gr, theepochtimes.gr

Οι εξεταζόμενοι ισχυρισμοί

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα που αναπαρήχθησαν:

Αναφορά σε αυτήν τη μελέτη έχει γίνει μόνο από τον Aaron Siri, διαχειριστή εταίρο της Siri & Glimstad LLP, στο βιβλίο του Vaccines, Amen: The Religion of Vaccines. Ο συγκεκριμένος είναι δικηγόρος που εργάζεται για τη γνωστή ΜΚΟ Informed Consent Action Network, η οποία προπαγανδίζει αντιεμβολιαστικές απόψεις, και έχει συνεργαστεί με τον Υπουργό Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Κένεντι Τζ.

«Το μόνο πραγματικό πρόβλημα με αυτή τη μελέτη — και γι’ αυτό δεν υποβλήθηκε για δημοσίευση — είναι ότι τα αποτελέσματά της δεν ταίριαζαν με την πεποίθηση και την πολιτική ότι “τα εμβόλια είναι ασφαλή”», είπε ο Siri κατά τη διάρκεια ακρόασης στη Γερουσία στην Ουάσιγκτον στις 9 Σεπτεμβρίου.

Ανάλυση των ισχυρισμών

Η επίμαχη μελέτη¹Lois Lamerato, Abigail Chatfield, Amy Tang, Marcus Zervos. “Impact of Childhood Vaccination on Short and Long-Term Chronic Health Outcomes in Children: A Birth Cohort Study”. United States Senate Committee on Homeland Security and Governmental Affairs 2025. Αρχειοθετημένο εδώ. περιλάμβανε συνολικά 18,468 παιδιά τα οποία γεννήθηκαν μεταξύ 2000 και 2016. Από αυτό το δείγμα, τα 1,957 παιδιά δεν είχαν λάβει καμία δόση εμβολίου, ενώ τα 16,511 παιδιά είχαν λάβει τουλάχιστον 1 δόση. Είναι όμως σημαντικό να τονιστεί ότι εφόσον η επίμαχη μελέτη δεν έχει δημοσιευτεί και συνεπώς δεν έχει περάσει έλεγχο από ομοτίμους (peer-review), δεν γνωρίζουμε τα πρωτογενή δεδομένα που αναλύθηκαν και φυσικά την ακρίβεια τους. Επίσης, άξιο λόγου είναι το γεγονός ότι δεν αναφέρεται χρηματοδότηση για την συγκεκριμένη έρευνα και δεν δηλώνεται η (μη) σύγκρουση συμφερόντων όπως συνηθίζεται.

Αρχικά, όταν ρωτήθηκε από τους Epoch Times το ίδιο το ίδρυμα από το οποίο συλλέχθηκαν τα δεδομένα και στο οποίο εργάζονται οι συγγραφείς (το Henry Ford Health System, στο Ντιτρόιτ του Μίσιγκαν), απάντησε ότι:

Αυτή η έκθεση δεν δημοσιεύθηκε επειδή δεν πληρούσε τα αυστηρά επιστημονικά πρότυπα που απαιτούμε ως κορυφαίο ίδρυμα ιατρικής έρευνας». «Τα δεδομένα έχουν δείξει επανειλημμένα ότι οι εμβολιασμοί είναι ένας ασφαλής και αποτελεσματικός τρόπος προστασίας των παιδιών από ασθένειες που ενδεχομένως αλλάζουν τη ζωή τους.

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης στην Γερουσία, ο μόνος γιατρός που συμμετείχε στην συζήτηση, ο Τζέικ Σκοτ που διατελεί καθηγητής λοιμωδών νοσημάτων στο Στάνφορντ, υποστήριξε ότι είχε ελέγξει την μελέτη και διαπίστωσε σφάλματα και παραδοξότητες.

Καταρχάς αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμα και η επίμαχη μελέτη δεν βρήκε αιτιώδη συσχέτιση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού κάτι που αντιεμβολιαστικοί κύκλοι αλλά και ο ίδιος ο Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ έχουν ισχυριστεί. Επίσης επισημαίνεται ότι, όπως και οι ίδιοι αναφέρουν, δεν βρέθηκαν καθόλου περιπτώσεις ΔΕΠΥ στην ανεμβολίαστη ομάδα. Κάτι τέτοιο θεωρείται απίθανο καθώς σύμφωνα με τον επιπολασμό της νόσου στις ΗΠΑ (11% περίπου) θα περιμέναμε γύρω στα 200 περιστατικά στην ανεμβολίαστη ομάδα.

Όπως φαίνεται πρόκειται για περίπτωση προκατάληψης εντοπισμού της πάθησης (detection bias) όπου τα εμβολιασμένα παιδιά κατά κανόνα κάνουν περισσότερες επισκέψεις στους γιατρούς και άρα έχουν περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν ²Glanz JM, Newcomer SR, Narwaney KJ, et al. A Population-Based Cohort Study of Undervaccination in 8 Managed Care Organizations Across the United States. JAMA Pediatrics. 2013;167(3):274. DOI: 10.1001/jamapediatrics.2013.502. Αρχειοθετημένο εδώ. με παθήσεις που απαιτούν πολλές συνεδρίες παρακολούθησης σε αντίθεση με τα ανεμβολίαστα. Στην εξεταζόμενη μελέτη δεν έχει γίνει ουσιαστική προσαρμογή για τον εν λόγω παράγοντα, κάτι που διαφαίνεται και σε άλλες παθήσεις που δεν είναι πιθανό να διαφέρουν τόσο (π.χ. ωτίτιδες).

Πέρα από αυτά τα στοιχεία, καλό είναι να θυμηθούμε μια γνωστική πλάνη που συναντήσαμε ιδιαίτερα στην πρόσφατη πανδημία. Πρόκειται για την πλάνη της βασικής αναλογίας (base rate fallacy). Όταν, όπως σε αυτή τη μελέτη, ο πληθυσμός των εμβολιασμένων είναι μεγαλύτερος είναι πιθανότερο να συναντήσουμε περισσότερα περιστατικά ασθενειών σε απόλυτους αριθμούς, αλλά αναλογικά πιο λίγα από ότι στον μικρότερο πληθυσμό ανεμβολίαστων.

Σύγκριση με άλλες μεγαλύτερες και πιο αξιόπιστες μελέτες

Εξετάζοντας τη συνολική σχετική βιβλιογραφία βλέπουμε ότι η υπό εξέταση έρευνα δεν συμφωνεί με τα αποτελέσματα πολλών άλλων δημοσιευμένων μελετών, οι οποίες μάλιστα έχουν περάσει σχετικό έλεγχο από ομοτίμους (peer-revew) και εξέτασαν πολύ μεγαλύτερα δείγματα. Για παράδειγμα, μια πανεθνική δανέζικη μελέτη ³Andersson NW, Bech Svalgaard I, Hoffmann SS, Hviid A. Aluminum-Adsorbed Vaccines and Chronic Diseases in Childhood. Annals of Internal Medicine. Published online July 15, 2025. DOI: 10.7326/annals-25-00997. Αρχειοθετημένο εδώ. εξέτασε πολύ μεγαλύτερο δείγμα σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα για να εντοπίσει συσχετίσεις μεταξύ εμβολίων που περιέχουν αλουμίνιο (υποτιθέμενο επικίνδυνο συστατικό) και 50 διαφορετικών χρόνιων παθήσεων σε παιδιά με αποτέλεσμα να μη βρεθεί κάποια σχέση με καμία από αυτές.

Αλλά και συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις στις ΗΠΑ που έχουν στόχο να ελέγξουν κατά περιοδικό τρόπο την ασφάλεια των εμβολίων που βρίσκονται στο πρόγραμμα παιδικών εμβολιασμών, δεν εντοπίζουν σοβαρές παρενέργειες τουλάχιστον σε σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού⁴Gidengil C, Goetz MB, Newberry S, et al. Safety of vaccines used for routine immunization in the United States: An updated systematic review and meta-analysis. Vaccine. 2021;39(28):3696-3716. DOI: 10.1016/j.vaccine.2021.03.079. Αρχειοθετημένο εδώ..

Πιο ενδεικτικό στοιχείο ίσως αποτελεί η πρόσφατη συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για Ανοσολογικές Πρακτικές (ACIP) του CDC που ανανεώνει και αξιολογεί τις πρακτικές και τις οδηγίες για τον εμβολιασμό στις ΗΠΑ. Παρά τις παλινωδίες στις ψηφοφορίες και τις προσπάθειες του Κένεντι να τοποθετήσει ανθρώπους που θα προωθήσουν τις αμφιβολίες για τα εμβόλια, τα αποτελέσματα και οι κατευθυντήριες γραμμές που δόθηκαν δεν αμφισβήτησαν την ασφάλεια των εμβολίων και περιείχαν μόνο μικρές αλλαγές στα χρονικά διαστήματα που θα χορηγούνται. Τα συμπεράσματα της επιτροπής ανέλυσε με απλό τρόπο σε σχετική του ανάρτηση και ο επιστημονικός συνεργάτης του FactReview, Δρ. Γιώργος Παππάς.

Συμπέρασμα

Η εξεταζόμενη μελέτη δεν έχει περάσει κανέναν έλεγχο εγκυρότητας και αξιοπιστίας, ενώ και το ίδιο το ίδρυμα όπου διεξήχθη την απέρριψε ως επιστημονικά αστήρικτη. Παρουσιάζει χαρακτηριστικά σφάλματα και παραδοξότητες (όπως η απουσία παιδιών με ΔΕΠΥ στην ανεμβολίαστη ομάδα) που δεν εξηγούνται από γνωστά επιστημονικά δεδομένα και επιδημιολογικά χαρακτηριστικά αλλά μόνο μέσω γνωστικών και ερευνητικών προκαταλήψεων που διαστρέβλωσαν τα δεδομένα.

Ο ισχυρισμός περί ιδεολογικής φίμωσης των αποτελεσμάτων δεν μπορεί να ελεγχθεί, γιατί δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα στοιχεία πέρα από την αναφορά ενός δικηγόρου που έχει επαγγελματικό συμφέρον να προωθεί αντιεμβολιαστικές απόψεις.

Πολλές και ελεγμένες μελέτες με πολύ μεγάλα δείγματα δεν έχουν διαπιστώσει σχέση των εμβολίων με τις χρόνιες ασθένειες που αναφέρονται από την εξεταζόμενη έρευνα. Ακόμα και η επιτροπή που τοποθετήθηκε από τον Υπουργό Υγείας των ΗΠΑ, ο οποίος είναι γνωστός για τις αντιεμβολιαστικές του θέσεις, στην ουσία δεν αμφισβήτησε τη χρησιμότητα και την ασφάλεια των εμβολίων, δεν απαγόρευσε κανένα εμβόλιο ούτε επεσήμανε νέο ειδικό πρόβλημα υγείας σε κάποιο εμβολιαστικό σχήμα που χορηγείται σε παιδιά.

Βασίλης Μαρκαντώνης

Πτυχιούχος Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις Νευροεπιστήμες από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης, με εμπειρία στην ανάλυση επιστημονικών δεδομένων και ψευδοεπιστημονικών ισχυρισμών στο πλαίσιο επικοινωνίας της επιστήμης.