Οργανισμοί που συνέβαλαν στην έρευνα: Greece Fact Check, PagellaPolitica/Facta news, Demagog Czech Republic, Maldita, Ellinika Hoaxes, Correctiv, RTVE, 15min, Ostro, Pravda Poland, Demagog Poland, FactReview, Faktisk, The Journal.
Η Meta αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις στην Ευρώπη λόγω της εξάπλωσης απατών στις πλατφόρμες της, όπως το Facebook και το Instagram, ιδίως λόγω της αυξανόμενης χρήσης προηγμένων τεχνικών, όπως deepfakes, πλαστές διαφημίσεις και παραπλανητικοί σύνδεσμοι. Κατά τον τελευταίο χρόνο, ευρωπαϊκές αρχές και οργανώσεις έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα των μέτρων της εταιρείας για την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων.
Επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα, τζόγος με εγγυημένες αποδόσεις, δάνεια και πιστωτικές κάρτες, αλλά και υποτιθέμενα ιατρικά προϊόντα και συσκευές που αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία: αυτές είναι οι πιο κοινές απάτες που διαδίδονται στις πλατφόρμες, σύμφωνα με στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από το EDMO. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις ψεύτικων δώρων, όπως κουτιά με ρούχα σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές ή ακόμα και δωρεάν, και περιπτώσεις όπου δήθεν γνωστές τράπεζες προσφέρουν βραβεία αν οι χρήστες εκτελέσουν απλές ενέργειες όπως η απάντηση σε ερωτήσεις.
Για να ενισχύσουν την αξιοπιστία αυτών των αναρτήσεων, οι απατεώνες συχνά χρησιμοποιούν ψεύτικες εγκρίσεις από διασημότητες, συμπεριλαμβανομένων βίντεο deepfake ή συνδέσμων που μιμούνται αξιόπιστα μέσα ενημέρωσης, θεσμούς και επιχειρήσεις, καθώς και υποτιθέμενες κυβερνητικές ιστοσελίδες. Στην περίπτωση των ιατρικών προϊόντων, οι αναρτήσεις συχνά περιλαμβάνουν πλαστές μαρτυρίες από γνωστές προσωπικότητες ή υποτιθέμενους ιατρικούς επαγγελματίες, κάποιοι από τους οποίους φαίνεται να προτρέπουν τους θεατές να εγκαταλείψουν τις συνταγογραφούμενες θεραπείες τους.
Η έκταση της απήχησης αυτών των αναρτήσεων είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, ωστόσο πολλοί οργανισμοί ελέγχου γεγονότων του δικτύου EDMO έχουν σημειώσει την καθημερινή εμφάνισή τους. Τι κάνει όμως η Meta; Τους τελευταίους μήνες, η εταιρεία ανακοίνωσε την εφαρμογή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης σε συνδυασμό με ανθρώπους-συντονιστές, με στόχο τον εντοπισμό τέτοιων απατών. Υπάρχουν επίσης Διαφημιστικά Πρότυπα που στοχεύουν στην προστασία των χρηστών από απάτες, συνδυάζοντας αυτόματη και ανθρώπινη αναθεώρηση.
Ωστόσο, μια πρόσφατη έκθεση του FactReview ανέδειξε ότι σημαντικές πτυχές αυτής της διαδικασίας αναθεώρησης παραμένουν ασαφείς. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την Έκθεση Συστημικής Εκτίμησης και Μετριασμού Κινδύνων που δημοσίευσε η Meta τον Αύγουστο του 2024, η εταιρεία ισχυρίζεται ότι επενδύει στη βελτίωση των αυτόματων μοντέλων της και ότι η ομάδα της εργάζεται 24/7 για την αναθεώρηση αναφερόμενου περιεχομένου. Παρόλα αυτά, όπως σημείωσε το FactReview, η έκθεση δεν παρέχει αξιολόγηση σχετικά με την ακρίβεια της αυτόματης αξιολόγησης ούτε το ποσοστό του περιεχομένου που επισημαίνεται από χρήστες και πραγματικά εξετάζεται από ανθρώπους.
Επιπλέον, οι ανθρώπινοι πόροι δεν φαίνεται να επαρκούν σε σχέση με την έκταση της αγοράς της εταιρείας. Σύμφωνα με την Έκθεση Διαφάνειας του Facebook που δημοσιεύθηκε από τη Meta βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) και καλύπτει την περίοδο από 1 Απριλίου έως 30 Σεπτεμβρίου 2024, ο συνολικός αριθμός συντονιστών περιεχομένου για τις 24 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 5,548, για το Facebook και το Instagram. Στο μεταξύ, το Facebook μόνο έχει κάθε μήνα κατά μέσο όρο 260.6 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες στην ΕΕ.
Σημείωση: Οι συντονιστές για γλώσσες όπως αγγλικά, ισπανικά και πορτογαλικά παρέχουν επίσης κάλυψη και πέραν της ΕΕ.
Το περιεχόμενο
Όσο δεν επιβάλλονται περιορισμοί, κάθε σελίδα μπορεί να προβάλλει διαφορετικά είδη περιεχομένου και να τα διαφημίζει σε τεράστια κλίμακα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απατηλή σελίδα «Stories», που εντοπίστηκε από το Greece Fact Check και δημιουργήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2025. Σύμφωνα με τη Βιβλιοθήκη Διαφημίσεων του Facebook (μια αναζητήσιμη βάση δεδομένων για διαφημίσεις που προβάλλονται στα προϊόντα της Meta), η συγκεκριμένη σελίδα έχει προβάλει μέχρι σήμερα 2,100 διαφημίσεις, κυρίως για μη εγκεκριμένα ιατρικά προϊόντα. Παρότι δεκάδες από αυτές απομακρύνθηκαν επειδή παραβίαζαν τους Όρους Διαφήμισης της Meta ή επειδή δημοσιεύθηκαν από λογαριασμούς που στη συνέχεια απενεργοποιήθηκαν, μέχρι και τις 10 Ιουνίου 2025 η σελίδα συνέχιζε να προβάλλει δεκάδες διαφημίσεις.
Ένα άλλο ενδεικτικό παράδειγμα είναι η σελίδα «The Social Nest», που δημιουργήθηκε στις 17 Απριλίου 2025. Μέχρι να απενεργοποιηθεί στις 27 Μαΐου, είχε ήδη προβάλει 500 διαφημίσεις, όλες για μη εγκεκριμένα προϊόντα σχετικά με τον διαβήτη, καθώς και ένα δήθεν προϊόν για προβλήματα στις αρθρώσεις.
Η συγκεκριμένη απάτη, που βασιζόταν σε βίντεο deepfake για να εξαπατά τους χρήστες, λειτούργησε σε πολλές γλώσσες και στόχευσε πολλές χώρες της ΕΕ: οι διαφημίσεις παρέπεμπαν σε ιστοσελίδες στα γερμανικά, ιταλικά, γαλλικά, τσεχικά, πολωνικά, βουλγαρικά, ουγγρικά και ελληνικά. Παράλληλα, ως χορηγός των διαφημίσεων εμφανιζόταν η «Fraschetta Gourmet»: όχι ένα πραγματικό πρόσωπο, αλλά προφανώς το όνομα ενός εστιατορίου στη Ρώμη της Ιταλίας. Στην ελληνική εκδοχή της απάτης, οι αναρτήσεις οδηγούσαν σε ιστοσελίδα που χρησιμοποιούσε το επίσημο λογότυπο του Ελληνικού Υπουργείου Υγείας, παραπλανώντας τους χρήστες να πιστέψουν ότι τα προϊόντα ήταν εγκεκριμένα από τις αρχές. Τέτοιες διαφημίσεις εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη του κοινού και την ιατρική ευπάθεια, στοχεύοντας ιδιαίτερα ασθενείς με χρόνιες ή σοβαρές παθήσεις. Η εκτεταμένη διανομή τους στις πλατφόρμες της Meta, συχνά υπό παραπλανητικές ταυτότητες χορηγών, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την εφαρμογή των διατάξεων του DSA σχετικά με τη διαφάνεια στις διαφημίσεις και τον μετριασμό των κινδύνων.
Οι σελίδες που προωθούν απατηλά προϊόντα μπορεί συχνά να εμφανίζονται εξαιρετικά αξιόπιστες. Ένα διαδεδομένο φαινόμενο είναι οι απάτες που αφορούν δήθεν ηλεκτρονικά καταστήματα, τα οποία παρουσιάζονται ως οικογενειακές επιχειρήσεις με μακρόχρονη παρουσία. Παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων εντοπίστηκαν από τους fact-checkers μας στην Πολωνία και στην Ιταλία, όπου σειρά ψευδών καταστημάτων ανακοίνωναν δήθεν «εκπτώσεις λόγω οριστικής διακοπής λειτουργίας». Όπως ανέφερε το Facta, χορηγούμενες αναρτήσεις από υποτιθέμενα καταστήματα κοσμημάτων και ρούχων – ιταλικά και διεθνή – διαφήμιζαν τη μόνιμη διακοπή της λειτουργίας τους έπειτα από χρόνια δραστηριότητας και την επακόλουθη εκποίηση όλων των προϊόντων τους. Στην περίπτωση που κατέγραψε το Pravda Poland, το δήθεν κατάστημα «Kowalski Moda Wasawa» προσέφερε εκπτώσεις έως και 70%.
Οι απάτες αυτές συχνά περιλαμβάνουν και δήθεν προσφορές δώρων, όπως καταγράφηκε στη Σλοβενία από το Ostro, όπου ηλεκτρονικές συσκευές πωλούνταν για ελάχιστα χρήματα (2-3 ευρώ). Παρόμοια έρευνα του Demagog Poland αποκάλυψε διαφημίσεις που προωθούσαν την πώληση φθηνών βαλιτσών ταξιδιού γεμάτες με διάφορα προϊόντα, τις οποίες παρουσίαζαν ως αποσκευές που χάθηκαν και δεν διεκδικήθηκαν ποτέ από ταξιδιώτες στο αεροδρόμιο Chopin της Βαρσοβίας ή άλλα αεροδρόμια. Επιπλέον, διαφημίσεις-απάτες που αφορούσαν εφαρμογές τυχερών παιχνιδιών τύπου «Plinko», οι οποίες υπόσχονταν εύκολα κέρδη και εγγυημένες αποδόσεις, εντοπίστηκαν από το Greece Fact Check.
Άλλες απάτες, εξίσου πειστικά σχεδιασμένες, περιλαμβάνουν δήθεν οικονομικούς συμβούλους που υποστηρίζουν ότι βοηθούν τους χρήστες να επενδύσουν. Σε μία τέτοια περίπτωση που καταγράφηκε στη Νορβηγία από το Faktisk, μια γυναίκα έχασε όλες τις οικονομίες της και πήρε δάνειο που δεν χρειαζόταν, ακολουθώντας τις συμβουλές ενός υποτιθέμενου συμβούλου, ο οποίος στην πραγματικότητα ήταν απατεώνας.
Οι τεχνικές
Παρότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που διαφημίζονται μέσω απατών μπορεί να διαφέρουν ανά χώρα και χρήστες-στόχους, η υποκείμενη στρατηγική είναι πάντα η ίδια. Σε όλες τις περιπτώσεις που καταγράφηκαν από τους οργανισμούς fact-checking του δικτύου EDMO, οι απάτες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη συναισθηματική χειραγώγηση των χρηστών ώστε να εμπιστευτούν τις αναρτήσεις που προωθούν τις διαφημίσεις. Όπως σημειώνουν οι Demagog Poland και Facta, οι αναρτήσεις που διαφημίζουν προϊόντα συχνά συνοδεύονται από θετικά σχόλια «χρηστών-απατεώνων», οι οποίοι παρέχουν ψεύτικες κριτικές και ενισχύουν το «κοινωνικό αποδεικτικό στοιχείο» (social proof) της απάτης, δηλαδή το ψυχολογικό φαινόμενο κατά το οποίο αποφασίζουμε τι να κάνουμε με βάση το τι πιστεύουμε ότι έχουν κάνει οι άλλοι. Οι απάτες αυτές επίσης συχνά στηρίζονται σε αφήγημα επείγουσας ανάγκης, πιέζοντας τους χρήστες με μηνύματα τύπου «κάντε το σήμερα, αλλιώς η προσφορά δεν θα ισχύει αύριο».
Οι χειραγωγικές αυτές τακτικές περιλαμβάνουν επίσης τη χρήση πορνογραφικού υλικού, το οποίο προσελκύει τους χρήστες να κλικάρουν συγκεκριμένους συνδέσμους, αλλά και βίντεο deepfake που παρουσιάζουν διασημότητες και σημαντικά πρόσωπα (όπως πολιτικούς και δημοσιογράφους) να στηρίζουν δήθεν τα προϊόντα. Αυτή η τελευταία μέθοδος έχει γίνει ιδιαίτερα διαδεδομένη τον τελευταίο χρόνο, όπως σημείωσαν διάφοροι οργανισμοί fact-checking στην έρευνά τους προς το EDMO (Ostro στη Σλοβενία, Correctiv στη Γερμανία, Ellinika Hoaxes στην Ελλάδα, The Journal στην Ιρλανδία, Faktisk στη Νορβηγία και Maldita στην Ισπανία).
Ένα από αυτά τα παραδείγματα, που εντόπισε το Greece Fact Check, είναι ένα deepfake βίντεο του Μαρκ Ζάκερμπεργκ που δήθεν ισχυρίζεται ότι δωρίζει τη μισή περιουσία του (200 εκατ. ευρώ) και προωθεί μια απάτη μέσω εφαρμογής τζόγου. Άλλα παραδείγματα αναφέρθηκαν από την RTVE, τη μεγαλύτερη δημόσια εταιρεία ΜΜΕ της Ισπανίας, που αφορούν τον βασιλιά και τη βασίλισσα της Ισπανίας να διαφημίζουν δήθεν χρηματοοικονομικά προϊόντα ή τον Ισπανό ποδοσφαιριστή Λαμίν Γιαμάλ να προωθεί υποτιθέμενη εφαρμογή της ίδιας της RTVE. Επιπλέον, η RTVE επισήμανε την παρουσία στις πλατφόρμες της Meta απατών με deepfake βίντεο που υποδύονται δημοσιογράφους ειδήσεων του καναλιού.
Αξιοσημείωτα, η επιλογή των προσώπων είναι συνήθως προσαρμοσμένη στην εκάστοτε χώρα-στόχο, χρησιμοποιώντας τοπικά ή εθνικά αναγνωρίσιμα πρόσωπα για να αυξήσουν την εμπιστοσύνη και την αλληλεπίδραση. Στην Κύπρο, όπως ανέφερε το Fact Check Cyprus, μια απάτη που προωθούσε επενδυτική πλατφόρμα χρησιμοποιούσε την εικόνα του πολιτικού και YouTuber Φειδία Παναγιώτου, ο οποίος εξελέγη ως ανεξάρτητος ευρωβουλευτής στις Ευρωεκλογές του 2024. Στη Γερμανία, το Correctiv εντόπισε ψεύτικη διαφήμιση στην οποία η πολιτικός του AfD, Άλις Βάιντελ, δήθεν προωθούσε μια κερδοφόρα επενδυτική πλατφόρμα, ενώ στην Πολωνία, κατά τη διάρκεια προεκλογικής περιόδου, το Demagog σημείωσε πως ψεύτικες διαφημίσεις που απεικόνιζαν διάφορους Πολωνούς πολιτικούς κατέκλυσαν τα κοινωνικά δίκτυα.
Οι τακτικές αυτές (διαδεδομένες και σε άλλα κοινωνικά δίκτυα) επιτρέπουν στους απατεώνες να εκμεταλλεύονται την πολιτιστική οικειότητα και την αναγνωρισιμότητα των προσώπων, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες οι χρήστες να πιστέψουν τις υποσχέσεις και να αλληλεπιδράσουν με τα διαφημιζόμενα – και συχνά επικίνδυνα – προϊόντα. Αυτά τα στοιχεία ενισχύουν την αφήγηση των απατών, η οποία είναι πάντοτε οπτικά ελκυστική, ενδιαφέρουσα και φαινομενικά αξιόπιστη. Όπως ανέφερε ο οργανισμός fact-checking της Λιθουανίας, 15min, πολλές από τις απάτες παρουσιάζονται ως αξιόπιστες μάρκες. Κάτι τέτοιο εντόπισε και το Facta στην Ιταλία, όπου η Decathlon δήθεν μοίραζε σακίδια της μάρκας «The North Face» για 2 ευρώ.
Εκτός από τη συναισθηματική χειραγώγηση, άλλο κοινό χαρακτηριστικό είναι η πλαστή γεωγραφική τοποθεσία των σελίδων και προφίλ που διαφημίζουν τις απάτες, δηλαδή ισχυρίζονται ότι εδρεύουν σε μια χώρα, ενώ στην πραγματικότητα βρίσκονται σε άλλη. Για παράδειγμα, στην περίπτωση των «χαμένων αποσκευών» από το αεροδρόμιο Chopin της Βαρσοβίας, τα χρήματα των θυμάτων κατέληγαν στην Κύπρο. Σε άλλη περίπτωση που κατέγραψε το Facta, η οποία αφορούσε ψεύτικες δημοπρασίες ιταλικών ακινήτων μέσω δημόσιας ομάδας στο Facebook, έξι διαχειριστές της ομάδας είχαν υποτίθεται έδρα στη Νιγηρία.
Η τοποθεσία των απατεώνων και των θυμάτων είναι κρίσιμη. Έρευνα του Tjekdet αποκάλυψε ότι οι Δανοί χρήστες του Facebook που κλικάρουν στις διαφημίσεις από δανική IP οδηγούνται σε πλαστές επενδυτικές σελίδες των απατεώνων, ενώ χρήστες που τις επισκέπτονται από άλλες χώρες βλέπουν ακίνδυνες ιστοσελίδες. Αυτή η στρατηγική βοηθάει τους απατεώνες να παρακάμψουν τους ελέγχους της Meta και να στοχεύουν συγκεκριμένες γλώσσες. Παρόμοιες πρακτικές εντοπίστηκαν επίσης από το Faktisk στη Νορβηγία, από το Greece Fact Check στην Ελλάδα και πιθανώς σε άλλες χώρες.
Παρόμοια, το Correctiv αποκάλυψε άλλη μία στρατηγική όπου οι χρήστες που πατούν στις διαφημίσεις ανακατευθύνονται σε απατηλές σελίδες, ενώ τα αυτόματα συστήματα ελέγχου της Meta βλέπουν αθώες ιστοσελίδες. Έτσι διασφαλίζεται η παράκαμψη του αυτοματοποιημένου ελέγχου.
Η πραγματική εμβέλεια αυτών των απατών είναι δύσκολο να εκτιμηθεί. Ωστόσο, οι οργανισμοί fact-checking του δικτύου EDMO έχουν επισημάνει πως κάθε μεμονωμένη ανάρτηση συνήθως δεν έχει μεγάλη απήχηση από μόνη της. Το κλειδί για την επιτυχία αυτών των απατών είναι η μαζική παρουσία τέτοιων αναρτήσεων, οι οποίες διαφημίζονται ταυτόχρονα από πολλές διαφορετικές σελίδες και προφίλ που λειτουργούν με συντονισμένο τρόπο. Επιπλέον, όπως τόνισε το Demagog, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και ο αλγόριθμος των κοινωνικών δικτύων που διαμορφώνει το προσωπικό feed κάθε χρήστη: αν κάποιος κάνει «like» έστω και μία φορά σε τέτοιο περιεχόμενο, αυξάνονται οι πιθανότητες να δει και άλλες παρόμοιες αναρτήσεις.
Η πολιτική της Meta έναντι της πρακτικής εφαρμογής της
Σύμφωνα με έκθεση του FactReview, «τα ετήσια έσοδα της Meta που ξεπερνούν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από τις διαφημίσεις που προβάλλονται στις πλατφόρμες της: Facebook, Instagram, Messenger και WhatsApp».
Σύμφωνα με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), και ειδικότερα τα άρθρα 26 («Διαφάνεια στις Διαφημίσεις») και 39 («Πρόσθετη Διαφάνεια για τις Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες» – VLOPs), η Meta υποχρεούται να επισημαίνει ξεκάθαρα όλες αυτές τις διαφημίσεις ως «Χορηγούμενο Περιεχόμενο», να παρέχει διαφάνεια σχετικά με την ταυτότητα του χορηγού της διαφήμισης, να διατηρεί δημόσιο αρχείο διαφημίσεων (Ads Library) για ένα έτος από την ημερομηνία κάθε διαφήμισης, να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την εμβέλεια, τη στόχευση και τις δαπάνες, καθώς και να παρέχει πρόσβαση σε ερευνητές για την ανάλυση της επιρροής και του σκοπού των διαφημίσεων.
Κατά τον έλεγχο των διαφημιστικών πληροφοριών στο Facebook, οι χρήστες θεωρητικά μπορούν να εντοπίσουν ποιος πλήρωσε για μια συγκεκριμένη διαφήμιση και για λογαριασμό ποίου εμφανίζεται. Στην πράξη όμως, οι πληροφορίες που παρέχονται είναι συχνά ασαφείς και παραπλανητικές.
Για παράδειγμα, διαφημίσεις που προωθούν μη εγκεκριμένα προϊόντα υγείας ή παραπλανητικά επενδυτικά σχήματα ενδέχεται να αναφέρουν ως πληρωτή ή ωφελούμενο μια άσχετη ή αθώα οντότητα, όπως «KUNG FU Traditional Arts», «Fraschetta Gourmet» ή άλλα εξίσου ασαφή ονόματα. Αυτές οι ταυτότητες δεν παρέχουν ουσιαστικές πληροφορίες σχετικά με τα πραγματικά εμπορικά ή συντακτικά συμφέροντα πίσω από τη διαφήμιση, καθιστώντας δύσκολο για χρήστες, ρυθμιστικές αρχές ή οργανισμούς fact-checking να αποδώσουν ευθύνες.
Ωστόσο, η διαφάνεια από μόνη της δεν επαρκεί για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο των διαφημιστικών απατών, καθώς και η εποπτεία των διαφημίσεων από τη Meta φαίνεται ανεπαρκής. Ακόμα και σε πολύ εμφανείς περιπτώσεις όπως αυτές που αναφέρονται στην παρούσα έρευνα, οι απατηλές διαφημίσεις εγκρίνονται συχνά από τη Meta, ενώ οι αναφορές χρηστών δεν λαμβάνουν ουσιαστική απάντηση.
Όπως αποδείχθηκε από πολλαπλά πειράματα που πραγματοποίησε το Greece Fact Check, η αντιμετώπιση των αναφορών εξαρτιόταν από το ποιος τις έκανε. Συγκεκριμένα, οι fact-checkers αρχικά υπέβαλαν αναφορές σαν απλοί χρήστες: στην περίπτωση αυτή, η Meta απάντησε πως το περιεχόμενο δεν παραβίαζε τους κανόνες της πλατφόρμας. Όταν όμως οι ίδιοι fact-checkers υπέβαλαν αναφορές ως οργανισμός στο πλαίσιο του προγράμματος Trusted Flagger (δηλαδή των οργανισμών που ορίζονται από τον DSA για την αντιμετώπιση παράνομου διαδικτυακού περιεχομένου), η Meta πάντα αφαίρεσε το περιεχόμενο. Λόγω αυτής της ασυνέπειας στην εφαρμογή των μέτρων αντιμετώπισης των απατών, το Greece Fact Check έχει γνωστοποιήσει το πρόβλημα στον εθνικό Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών (Digital Services Coordinator – DSC), ο οποίος είναι υπεύθυνος για την εποπτεία και εφαρμογή του DSA και συντονίζει τις αρμόδιες εθνικές αρχές.
Η ασυνέπεια στις αντιδράσεις της Meta έχει επισημανθεί και από άλλους οργανισμούς fact-checking του δικτύου EDMO. Ορισμένοι από αυτούς (Demagog στην Τσεχία, RTVE στην Ισπανία, 15min στη Λιθουανία, The Journal στην Ιρλανδία) παρατήρησαν έλλειψη ανταπόκρισης από τη Meta, ενώ άλλοι σημείωσαν πως δεν είναι σαφές αν οι αναφορές τους αξιοποιούνται πράγματι για την καταπολέμηση του προβλήματος ή όχι. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις (Ellinika Hoaxes στην Ελλάδα, Demagog στην Πολωνία) αναφέρεται πως η απόκριση της Meta για την αφαίρεση περιεχομένου ήταν σχετικά γρήγορη όταν οι αναφορές υποβάλλονταν απευθείας. Παρ’ όλα αυτά, η γενική τάση των απατών στις πλατφόρμες της Meta δεν φαίνεται να έχει μειωθεί σημαντικά.
Σύμφωνα με τον DSA, η Meta υποχρεούται να παρέχει έναν διαφανή μηχανισμό υποβολής αναφορών και ανταπόκρισης στους χρήστες εντός της ΕΕ. Παρόλα αυτά, παραμένει ανάγκη για καλύτερη εκπαίδευση του κοινού και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς πρόληψης και αφαίρεσης επιβλαβούς περιεχομένου.
Η ευρεία κυκλοφορία απατών στο Facebook και το Instagram αναδεικνύει τα όρια του υπάρχοντος συστήματος εποπτείας περιεχομένου και διαφημίσεων της Meta, ιδιαίτερα απέναντι σε όλο και πιο εξελιγμένες απάτες όπως τα deepfakes, οι κλωνοποιημένες ιστοσελίδες και οι πολυγλωσσικές καμπάνιες. Η πρόκληση δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά επίσης δομική και συστημική. Παρά το γεγονός ότι θεσμικά πλαίσια όπως ο DSA απαιτούν μεγαλύτερη λογοδοσία και διαφάνεια, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά εφαρμογής που επιτρέπουν σε κακόβουλους χρήστες να εκμεταλλεύονται τα διαφημιστικά εργαλεία της πλατφόρμας σε μεγάλη κλίμακα. Προκειμένου να προστατευτούν αποτελεσματικά οι χρήστες, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, η Meta θα πρέπει όχι μόνο να βελτιώσει τα τεχνικά συστήματα ανίχνευσης, αλλά πιθανόν και να διαθέσει περισσότερους πόρους για ταχύτερη παρέμβαση, αυστηρότερη πιστοποίηση των διαφημιζόμενων και πιο ουσιαστική συνεργασία με αρχές και οργανισμούς fact-checking.
Συντακτική ομάδα
