Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν πολυάριθμες αναρτήσεις με εκατοντάδες αλληλεπιδράσεις και σχόλια οι οποίες υπόσχονται αγορά ακριβώς προϊόντων με λίγα ευρώ αν οι χρήστες αφήσουν αξιολογήσεις στις σελίδες γνωστών καταστημάτων. Ωστόσο οι εν λόγω αναρτήσεις συνιστούν απάτη.
Παραδείγματα αναπαραγωγής του ισχυρισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκονται αρχειοθετημένα εδώ και εδώ.
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Δούλευα στο DесаthІоn πάνω από οκτώ χρόνια, και την περασμένη εβδομάδα με απέλυσαν μόνο και μόνο επειδή αρνήθηκα να δουλέψω υπερωρίες στο ρεπό μου. Αλλά ξέρετε κάτι; Δε με νοιάζει πια καθόλου. Η διοίκηση μάς είχε πει να μην πούμε τίποτα σε κανέναν για να επωφελούνται μόνο οι ίδιοι. Αλλά τώρα δεν έχω λόγο να το κρύβω.
Στο site του DесаthІоn μπορείς να πάρεις το σακίδιο Тhе Nоrth Fасе ВоrеаІіs απλώς αφήνοντας μια κριτική. Πληρώνεις μόνο λίγα ευρώ, σου κάνουν μερικές απλές ερωτήσεις, και μετά σου στέλνουν το σακίδιο σαν ευχαριστήριο δώρο. Λόγω των δασμών που επέβαλαν οι HΠА σε προϊόντα από την EЕ, οι αποθήκες τους στην Ευρώπη είναι γεμάτες και προσπαθούν να ξεφορτωθούν το απόθεμα με αυτόν τον τρόπο.
Έχω ήδη αφήσει το link στα σχόλια. Τσεκάρετέ το σύντομα πριν το κατεβάσουν.
Ξέρω ότι δεν θα με καταλάβουν όλοι, αλλά μετά από όλα αυτά που μου έκαναν… δεν μπορούσα άλλο να κρατήσω το στόμα μου κλειστό.
??? Εδώ είναι το λινκ που παρήγγειλα το North Face σακίδιο μου: https://tinyurl.com/tnf-decathlon-gr
Ανάλυση του ισχυρισμού
Εξέταση της επίμαχης περίπτωσης και των πιο χαρακτηριστικών ενδείξεων απάτης
Οι εξεταζόμενες αναρτήσεις στην πλειονότητα τους είναι επι πληρωμή προωθούμενες αναρτήσεις τις οποίες εντοπίσαμε και στο αποθετήριο διαφημίσεων της Meta:
Χρησιμοποιώντας λογισμικό απομονωμένου ηλεκτρονικού περιβάλλοντος (sandboxing) ανοίξαμε τον σύνδεσμο που παρείχαν οι εξεταζόμενες αναρτήσεις ώστε να εξετάσουμε το περιεχόμενο. Ενώ με μια πρώτη ματιά η σελίδα φαίνεται να φέρει το λογότυπο της εταιρίας Decathlon, εξετάζοντας τον σύνδεσμο βλέπουμε ότι είναι πολύ διαφορετικός από τον πραγματικό σύνδεσμο της Decathlon. Επιπρόσθετα η αρχική σελίδα της εταιρίας δεν έχει καμία σχέση με την σελίδα στην οποία μας κατευθύνει ο σύνδεσμος των εξεταζόμενων αναρτήσεων.
Εξετάζοντας την επίμαχη σελίδα μπορούμε να δούμε ορισμένα προβληματικά σημεία από την αρχή. Συγκεκριμένα το τμήμα με τα σχόλια δεν είναι πραγματικό αλλά αποτελείται από ψεύτικα σχόλια χρηστών. Αν προσπαθήσουμε να αφήσουμε σχόλιο βλέπουμε ότι αρχικά το σχόλιο μας καταγράφεται:
Ωστόσο, κάνοντας ανανέωση στην σελίδα το σχόλιο εξαφανίζεται:
Η χρήση τέτοιων τμημάτων με σχόλια σε περιπτώσεις απατών είναι συχνή τακτική με στόχο να πείσει τον εκάστοτε χρήστη ότι δεν είναι ο μόνος που έχει επισκεφτεί τη σελίδα και ότι άλλοι χρήστες έχουν παραγγείλει και λάβει το διαφημιζόμενο προϊόν ή υπηρεσία.
Ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό σε περιπτώσεις απατών είναι η χρήση quiz ή ερωτηματολογίων πριν ο χρήστης μπορέσει να προχωρήσει στην παραγγελία και την αποστολή των στοιχείων του. Ο στόχος και πάλι είναι να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι υπάρχει κάποια προϋπόθεση ή διαδικασία πριν την απόκτηση του προϊόντος. Στην προκειμένη περίπτωση οι χρήστες πρέπει να απαντήσουν σε μια σειρά ερωτήσεων για το πως έμαθαν για την εν λόγω προσφορά:
Δεν υπάρχει καμία διαφορά στο αποτέλεσμα ανεξάρτητα από το τι θα επιλέξει ο χρήστης σε οποιαδήποτε από τις 8 ερωτήσεις και στο τέλος ενημερωνόμαστε ότι ολοκληρώσαμε με επιτυχία την “έρευνα” και πλέον έχουμε τη δυνατότητα να αγοράσουμε το προϊόν, από αρχική τιμή 115 ευρώ σε τελική τιμή 2 ευρώ.
Άλλη μια πάγια τακτική σε τέτοιες περιπτώσεις απάτης είναι η δημιουργία αισθήματος επείγοντος, αναφέροντας ότι ο χρήστης είναι ο νικητής του εκάστοτε διαγωνισμού αλλά το προϊόν θα είναι διαθέσιμο για μικρό χρονικό διάστημα, επομένως πρέπει η παραγγελία και αγορά να γίνουν άμεσα:
Στη συνέχεια ο χρήστης κατευθύνεται σε μια φόρμα συμπλήρωσης προσωπικών στοιχείων:
Το τελευταίο βήμα είναι η συμπλήρωση στοιχείων τραπεζικής κάρτας για ολοκλήρωση της παραγγελίας. Και σε αυτό το στάδιο εντοπίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα. Όπως φαίνεται στην δεξιά πλευρά της εικόνας η τιμή του προϊόντος ορίζεται ως 2 ευρώ. Ωστόσο αν προσέξουμε τα μικρά γράμματα κάτω από το κουμπί της πληρωμής βλέπουμε αυτή τη σημείωση:
Αρχικό κείμενο: I consent and accept the conditions of the membership and would like a secondary membership. 2x recurring payments every 14 days, current rate (64 €). Cancel anytime.
Μετάφραση: Συναινώ και αποδέχομαι τους όρους συνδρομής και θα ήθελα και δεύτερη συνδρομή. Διπλή επαναλαμβανόμενη πληρωμή κάθε 14 ημέρες, τωρινή τιμή (64 €). Ακυρώστε οποιαδήποτε στιγμή.
Επομένως, το πλαίσιο το οποίο συνήθως περιλαμβάνει την αποδοχή των όρων χρήσης για την εκάστοτε υπηρεσία ή προϊόν, στην εν λόγω σελίδα περιλαμβάνει δήλωση αποδοχής διπλής χρέωσης συνδρομής συνολικού ποσού 64 ευρώ κάθε δυο εβδομάδες. Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από το αν το προϊόν είναι πραγματικό ή όχι ο χρήστης εγγράφεται για μια υπηρεσία 64 ευρώ την οποία ενδέχεται να μην προσέξει.
Η Πράξη Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA) και οι Αξιόπιστες Πηγές Επισήμανσης Παράνομου Περιεχομένου (Trusted Flaggers)
Το FactReview, έχοντας εξεταστεί από τον αρμόδιο φορέα για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), λειτουργεί από τον Νοέμβριο του 2024 ως Αξιόπιστη Πηγή Επισήμανσης Παράνομου Περιεχομένου (Trusted Flagger). Σε αυτό το πλαίσιο εξετάζουμε δυνητικά παράνομη δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η οποία σχετίζεται με την δραστηριότητα μας ως ελεγκτές γεγονότων, για παράδειγμα απάτες όπως η εξεταζόμενη. Οι αναφορές που κατατίθενται από Trusted Flaggers σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης λαμβάνουν προτεραιότητα βάση της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και ως FactReview έχουμε καταθέσει ήδη σχετική αναφορά για όλες τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο παρόν άρθρο και οι επίμαχες διαφημίσεις έχουν ήδη αφαιρεθεί. Δεδομένου του όγκου των παράνομων και δυνητικά επικίνδυνων αναρτήσεων που κυκλοφορούν στα social media η βοήθεια στον εντοπισμό από το κοινό είναι ιδιαίτερα σημαντική. Συνεπώς αν εντοπίσετε σχετικές αναρτήσεις οι οποίες νομίζετε ότι διαφημίζουν ή προωθούν δυνητικά παράνομα και επικίνδυνα προϊόντα ή/και υπηρεσίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας είτε μέσω του [email protected] ή μέσω των social media του FactReview ώστε να μας στείλετε τους συνδέσμους των σελίδων ή/και αναρτήσεων που περιέχουν τέτοιου είδους υλικό ώστε να προχωρήσουμε σε εξέταση και αναφορά. Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τους Trusted Flaggers καθώς και τις περιοδικές αναφορές που δημοσιεύουμε στην σχετική μας σελίδα, εδώ.
Συμπέρασμα
Οι σχετικές αναρτήσεις με σημαντικές εκπτώσεις προϊόντων με αντίτιμο αξιολογήσεις χρηστών αποτελεί περίπτωση απάτης. Οι επίμαχες αναρτήσεις περιλαμβάνουν συνδέσμους που ανακατευθύνουν τους χρήστες στις υποτιθέμενες επίσημες σελίδες των αναφερόμενων εταιριών οι οποίες πουλάνε τα διαφημιζόμενα προϊόντα ώστε να αφήσουν αξιολογήσεις. Ωστόσο οι σελίδες, ενώ είναι σχεδιασμένες με τρόπο ώστε να μοιάζουν με τις επίσημες έχουν εντελώς διαφορετικό σύνδεσμο και δεν έχουν καμία σχέση με τις επίσημες σελίδες των εν λόγω καταστημάτων. Οι χρήστες καλλούνται να συμπληρώσουν στοιχεία τραπεζικής κάρτας και εν τέλει χρεώνονται μεγάλα ποσά για συνδρομές σε άσχετες υπηρεσίες.
Αρχισυντάκτης στο FactReview και fact-checker με βασικό αντικείμενο την επιστημονική αρθρογραφία και ανάλυση επιστημονικής παραπληροφόρησης.
