Σε πληθώρα σελίδων ενημέρωσης, καθώς και στον επίσημο λογαριασμό του Κυριάκου Βελόπουλου στο X, κυκλοφόρησε ένας χάρτης ο οποίος υποτίθεται πως δείχνει στόχους της Ρωσίας για επίθεση με πυρηνικά όπλα, με την Ελλάδα να είναι ένας εξ αυτών. Ωστόσο ο ισχυρισμός είναι ψευδής, καθώς ο χάρτης δεν δείχνει στόχους αλλά χώρες που εικάζεται ότι έχουν πυρηνικά όπλα.
Αναπαραγωγές των ισχυρισμών σε μέσα ενημέρωσης και ιστολόγια: pronews.gr, hellasultras.gr, anixneuseis.gr, ilovepatrida.com
Παραδείγματα σχετικών αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορείτε να βρείτε αρχειοθετημένα εδώ, εδώ και εδώ.
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Στην επίμαχη ανάρτηση ο κ. Βελόπουλος αναφέρει τα εξής:
Πυρηνικό χάρτη της ευρώπης εξέδωσαν οι ρώσοι, στοχοποιούν όλες τις νατοικές βάσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος! Η ελλάδα η βουλγαρία και η τουρκία είναι μέσα στους στόχους! Είναι “η… σωστή πλευρά της ιστορίας” και ας καεί η Ελλάδα, αρκεί να πάρει καρέκλα ο πρωθυπουργός!
Ανάλυση του ισχυρισμού
Μέσω αντίστροφης αναζήτησης εικόνας εντοπίσαμε την εικόνα που χρησιμοποίησε ο κ. Βελόπουλος στην ανάρτηση του σε άρθρο του ρωσικού μέσου Sputnik από τον Μάρτιο του 2023. Παρακάτω μπορείτε να δείτε την επίμαχη εικόνα στην αρχική της ποιότητα.
Πρόκειται για infographic του Sputnik που δημιουργήθηκε με στοιχεία από το Διεθνές Ερευνητικό Ίδρυμα για την Ειρήνη της Στοκχόλμης και το Κέντρο Ελέγχου και μη-Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων. Από τον πίνακα με την εξήγηση των χρωμάτων βλέπουμε ότι καμία από τις εικονιζόμενες χώρες δεν παρουσιάζονται ως στόχοι πυρηνικών επιθέσεων της Ρωσίας. Η εικόνα δείχνει χώρες οι οποίες είτε φιλοξενούν πυρηνικές κεφαλές των Ηνωμένων Πολιτιών ή έχουν δικό τους πυρηνικό οπλοστάσιο. Το γαλάζιο χρώμα με το οποίο παρουσιάζεται και η Ελλάδα αντιστοιχεί στην κατηγοριοποίηση “άλλες χώρες”, δηλαδή χώρες που δεν έχουν δικό τους πυρηνικό οπλοστάσιο ούτε φιλοξενούν πυρηνικές κεφαλές των ΗΠΑ.
Με περαιτέρω αναζήτηση εντοπίζουμε χάρτη από σχετικό άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Bulletin of the Atomic Scientists τον Νοέμβριο του 2023 ο οποίος δείχνει αντίστοιχη εικόνα από χώρες που είναι μέλη του NATO στην Ευρώπη και έχουν πυρηνικά όπλα.
Συγκρίνοντας τις δυο εικόνες βλέπουμε ότι τα στοιχεία είναι πρακτικά ίδια. Συγκεκριμένα στην περίπτωση της Ελλάδας, η εικόνα του Bulletin of the Atomic Scientists αναφέρει ότι η χώρα δεν έχει πλέον αποθήκες πυρηνικών όπλων, ωστόσο διαθέτει αεροσκάφη διπλής ικανότητας (DCA – Dual-capable aircraft) για περίπτωση ανάγκης. Τα DCA είναι πολεμικά αεροσκάφη τα οποία μπορούν να επιτεθούν με συμβατικά και πυρηνικά όπλα.
Τέλος είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η Ελλάδα έχει φιλοξενήσει κατά το παρελθόν πυρηνικές κεφαλές των ΗΠΑ στην χώρα, συγκεκριμένα κατά την περίοδο του ψυχρού πολέμου στο πλαίσιο συμφωνίας με το NATO. Ωστόσο, οι τελευταίες κεφαλές φαίνεται πως αφαιρέθηκαν από την χώρα το 2001.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός του Κυριάκου Βελόπουλου ότι η εικόνα που μοιράστηκε στο X δείχνει στόχους για πυρηνικές επιθέσεις της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων είναι και η Ελλάδα, είναι ψευδής. Η εικόνα είναι infographic που δημοσιεύθηκε στο Sputnik τον Μάρτιο του 2023 και δείχνει χώρες στην Ευρώπη που έχουν δικό τους πυρηνικό οπλοστάσιο ή φιλοξενούν πυρηνικά όπλα, όχι στόχους της Ρωσίας. Στο εν λόγω γράφημα, το οποίο επιβεβαίωνεται και από αντίστοιχο χάρτη που δημοσιεύθηκε από τον φορέα Bulletin of the Atomic Scientists, η Ελλάδα εμφανίζεται ως χώρα που δεν φιλοξενεί πλέον πυρηνικά όπλα καθώς μέχρι το 2001 είχε πυρηνικά όπλα των ΗΠΑ στο πλαίσιο συμφωνίας με το ΝΑΤΟ που έλαβε χώρα κατά τον ψυχρό πόλεμο.
Αρχισυντάκτης στο FactReview και fact-checker με βασικό αντικείμενο την επιστημονική αρθρογραφία και ανάλυση επιστημονικής παραπληροφόρησης.
